تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
وَ الَّذِينَ کَفَرُوا بَعْضُهُمْ أَوْلِياءُ بَعْضٍ إِلاَّ تَفْعَلُوهُ تَکُنْ فِتْنَةٌ فِي الْأَرْضِ وَ فَسادٌ کَبِيرٌ (73)
ترجمه
و آنانکه کافر شدند بعضى از آنها سزاوارانند ببعضى اگر بجا نياوريد آنرا روى ميدهد آشوبى در زمين و فسادى بزرگ.
تفسير
خداوند پس از اثبات دوستى و تعاون و توارث ميان مسلمانان در آيه قبل نهى فرموده است ايشانرا از ايجاد اين معانى ميان خودشان و کفار و براى دفع توهّم آنکه مراد اخبار از حال مسلمانان و کفار باشد در خاتمه اين آيه تصريح فرموده که اگر اين امر را اطاعت ننموديد و اين مسلک را اختيار نکرديد و با کفار معاشرت و معاونت و مواصلت نموديد و آنها را بحال خودشان واگذار ننموديد و در الفت و مساعدت و معاضدت و اتحاد با يکديگر کوتاهى نموديد دچار بلا و محنت و اختلال نظام و فتنه و فساد بزرگى خواهيد شد که از حدّ توصيف خارج است چون امريرا که خداوند به بزرگى وصف فرمايد بيان آن از عهده بشر خارج است چنانچه حال فعلى خودمان را مشاهده مينمائيم که در نتيجه معاشرت و مخالطت و مشابهت و مناسبت با کفار بروزگارى دچار شديم که سياهتر از شب تار است ميگرديم حيارى و سکارى نه مسلمانيم و نه نصارى و تمام عقلا و صلحا از اصلاح امور ما عاجز شدهاند لذا از کار کنارهگيرى مينمايند و اشرار و فجّار بر ما مسلّط شدهاند و هيچ چيز براى ما ابقا ننمودهاند نميدانم چه عرض مىکنم بنظر حقير ديگر ما قوّه اصلاح نداريم زمام امور از دست رفته چنانچه زمام
جلد 2 صفحه 553
قلم هم از دست رفت مگر خداوند بلطف غيبى خود و فرج امام زمان اصلاح فرمايد انشاء اللّه تعالى.