اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
تِلک‌َ أُمَّةٌ قَد خَلَت لَها ما کَسَبَت وَ لَکُم ما کَسَبتُم وَ لا تُسئَلُون‌َ عَمّا کانُوا يَعمَلُون‌َ (134)
(اينها گروهي بودند که گذشتند و هر چه کردند نتيجه‌اش براي خودشان ميباشد و آنچه شما ميکنيد نتيجه‌اش هم براي خودتان ميباشد و از آنچه آنان ميکردند از شما سؤال نميشود.)
تِلک‌َ أُمَّةٌ اشاره باولاد يعقوب و دوازده سبط بني اسرائيل است و امّت بمعني جماعت و طائفه و جيل است.
قَد خَلَت يعني مضت از دنيا گذشتند، لَها ما کَسَبَت يعني آنچه از خوبي و بدي اطاعت و معصيت مرتکب شدند نتيجه آن عايد خودشان ميشود چنانچه در آيه شريفه ميفرمايد فَمَن يَعمَل مِثقال‌َ ذَرَّةٍ خَيراً يَرَه‌ُ وَ مَن يَعمَل مِثقال‌َ ذَرَّةٍ شَرًّا يَرَه‌ُ«1» تعبير بلام براي اينست که شامل نفع و ضرر هر دو ميشود بر خلاف علي که اختصاص بضرر دارد.
وَ لَکُم ما کَسَبتُم يعني شما امت پيغمبر آخر الزمان نيز هر عملي از خوب و بد بکنيد نتيجه‌اش عايد خودتان ميگردد.
وَ لا تُسئَلُون‌َ عَمّا کانُوا يَعمَلُون‌َ يعني شما مسئول کارهاي آنان نميباشيد چنانچه آنان مسئول کارهاي شما نميباشند بلکه هر کس مسئول کار خودش ميباشد چنانچه مفاد آيات شريفه بسيار است مانند:
وَ لا تَزِرُ وازِرَةٌ وِزرَ أُخري«2» و وَ لا تَکسِب‌ُ کُل‌ُّ نَفس‌ٍ إِلّا عَلَيها«3» و کُل‌ُّ نَفس‌ٍ بِما کَسَبَت رَهِينَةٌ«4» و غير اينها از آيات ديگر.
1- سورة الزلزال آيه 7- 8
2- سورة الانعام آيه 164
3- سورة الانعام آيه 164
4- سورة المدثر آيه 38
جلد 2 - صفحه 209
(اشکال) در اخباري چند از پيغمبر اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و حضرت صادق عليه السّلام وارد شده که اهل کتاب و نصاب فداي شيعيان علي عليه السّلام شده و بازاء آنها بجهنم ميروند و حال آنکه صريح اينکه آيات بلکه برهان عدل بر خلاف آنست؟ (جواب) برهان عدل اقتضاء ميکند که حق مظلوم از ظالم گرفته شود در مرحله اول اگر ظالم حسناتي دارد در عوض ظلمي که بمظلوم نموده حسنات وي را باو دهند و اگر حسناتي ندارد سيئات مظلوم را بر او بار کنند و اگر ظالم حسناتي ندارد و مظلوم نيز سيئاتي ندارد سيئات دوستان و بستگان مظلوم را بر ظالم حمل کنند، و چون اهل کتاب و نصاب بر پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و اوصياء طاهرين او ظلم نموده و نه آنها حسناتي دارند و نه اينان سيئاتي لذا خداوند عادل سيئات دوستان و شيعيان اينکه خاندان را بر آنان حمل نموده و آنان را معذب بعذاب مضاعف ميگرداند و تفصيل اينکه مطلب را در کلم الطيب متذکر شده‌ايم«1» نکته ديگر که اينکه آيه بآن اشاره دارد ردّ بر يهود است که آنان ميگفتند بيشتر انبياء خدا از بني اسرائيل بوده‌اند و از بني اسمعيل کسي جز محمّد صلّي اللّه عليه و آله و سلّم دعوت نبوت ننموده و اينکه را باعث افتخار خود ميشمردند.
آيه در جواب آنها ميگويد که خوبي و صلاح آنان مربوط بخودشان بوده و براي شما باعث افتخار نميشود و نتيجه آن عايد شما نميگردد بلکه آنچه بشما ميرسد نتيجه عمل خودتان ميباشد و اگر عناد و لجاج و عصبيت بورزيد بعقوبت آن گرفتار ميشويد چنانچه در سوره مريم بعد از ذکر مقام ابراهيم و اسحق و يعقوب و موسي و هارون و اسمعيل و ادريس و ساير انبياء ميفرمايد: فَخَلَف‌َ مِن بَعدِهِم خَلف‌ٌ أَضاعُوا الصَّلاةَ وَ اتَّبَعُوا الشَّهَوات‌ِ فَسَوف‌َ يَلقَون‌َ غَيًّا«2»
1- مجلد سوم ص 227- 228
2- سوره مريم آيه 60
210