تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
کَيْفَ يَکُونُ لِلْمُشْرِکِينَ عَهْدٌ عِنْدَ اللَّهِ وَ عِنْدَ رَسُولِهِ إِلاَّ الَّذِينَ عاهَدْتُمْ عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ فَمَا اسْتَقامُوا لَکُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ «7»
چون حق تعالى امر به نقض عهد مشرکان نمود، حال بيان فرمايد که علت نقض، ظهور غدر است از ايشان، و امر به اتمام عهد براى کسى است که استقامت و ثبات داشته باشد؛ پس فرمود:
کَيْفَ يَکُونُ لِلْمُشْرِکِينَ عَهْدٌ: چگونه تواند بود مر مشرکان را عهد و
«1» مجمع البيان ج 3 ص 8.
ج5، ص 25
پيمانى. عِنْدَ اللَّهِ وَ عِنْدَ رَسُولِهِ: نزد خداى تعالى و نزد رسول او؟ يعنى چون آنها غدر و نقض عهد نمودند، پس ايشان را نزد خدا و رسول عهد و پيمانى نباشد.
إِلَّا الَّذِينَ عاهَدْتُمْ: مگر آنانکه عهد بستهايد با ايشان يعنى بنى ضمره و بنى کنايه و به قول ابن عباس کفار قريش. و نزد مجاهد، بنى خزاعهاند که پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم با آنها عهد بسته بود. «1» عِنْدَ الْمَسْجِدِ الْحَرامِ: نزديک مسجد الحرام، يعنى در حديبيه که قريب است به مکه معظمه. فَمَا اسْتَقامُوا لَکُمْ: پس مادامى که ايشان استقامت دارند بر عهود خود براى شما. فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ: پس شما نيز مستقيم باشيد بر عهود براى ايشان. إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ:
بدرستى که خداى تعالى دوست مىدارد پرهيزکاران را که بر عهد و پيمان استقامت نمايند، يعنى لازمه دوستى که اعطاى ثواب جميل است نسبت به آنها منظور فرمايد.