سوره توبه(التوبة)، آیه ۷ · جزء ۱۰ · صفحه ۱۸۸
كَيْفَ يَكُونُ لِلْمُشْرِكِينَ عَهْدٌ عِندَ اللَّهِ وَعِندَ رَسُولِهِ إِلَّا الَّذِينَ عَاهَدتُّمْ عِندَ الْمَسْجِدِ الْحَرَامِ فَمَا اسْتَقَامُوا لَكُمْ فَاسْتَقِيمُوا لَهُمْ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ
چگونه برای مشرکان پیمانی نزد خدا و رسول او خواهد بود (در حالی که آنها همواره آماده شکستن پیمانشان هستند)؟! مگر کسانی که نزد مسجد الحرام با آنان پیمان بستید؛ (و پیمان خود را محترم شمردند؛) تا زمانی که در برابر شما وفادار باشند، شما نیز وفاداری کنید، که خداوند پرهیزگاران را دوست دارد!
معنی کلمات و عبارات
«کَیْفَ یَکُونُ ...»: استفهام انکاری است. یعنی نخواهد بود. «فَمَااسْتَقامُوا»: پس مادام که بر جاده راستی و درستی ماندگار شدند.
نزول
سال ۲۰ بعثت(دوره مدنی) بازپخش وحی در این سال
نکات آیه
۱ - نقض شدن پیمان عدم تعرض از سوى اکثریت مشرکان صدر اسلام «کیف یکون للمشرکین عهد»
مراد از مشرکان در جمله «کیف یکون للمشرکین عهد» - به قرینه «إلا الذین عاهدتم عند المسجد الحرام» - مشرکان معاهدى هستند که بر پیمان خود با مسلمانان پایبند نماندند. ذیل آیه بعد (و أکثرهم فاسقون) بیانگر نقض پیمان از سوى اکثریت آنان است.
۲ - لغو اعتبار پیمان عدم تعرض در صورت نقض آن از سوى معاهدان، جایز است. «کیف یکون للمشرکین عهد»
۳ - وجود ناخرسندى میان مسلمانان صدر اسلام، نسبت به لغو اعتبار پیمان عدم تعرض از سوى خدا و پیامبر (ص) و تردید و دودلى آنان در پیکار با مشرکان «کیف یکون للمشرکین عهد عنداللّه و عند رسوله»
کلمه «کیف» در «کیف یکون للمشرکین عهد» - که براى استفهام انکارى است - مفید برداشت فوق است.
۴ - ابطال اعتبار پیمان عدم تعرض مسلمانان، از اختیارات رهبر جامعه اسلامى است. «کیف یکون للمشرکین عهد عنداللّه و عند رسوله»
۵ - انعقاد پیمان صلح میان مسلمانان صدر اسلام و مشرکان در کنار مسجدالحرام «إلا الذین عهدتم عند المسجدالحرام»
۶ - وجود پیمانهاى صلح میان مسلمانان صدر اسلام و مشرکان «إلا الذین عهدتم عند المسجدالحرام»
۷ - عموم مشرکانى که در کنار مسجدالحرام با مسلمانان پیمان عدم تعرض بسته بودند، بر پیمان خویش پایبند ماندند. «إلا الذین عهدتم عند المسجدالحرام»
۸ - وفادارى به پیمان، مادامى که طرف معاهده بر آن پایبند است، واجب است. «إلا الذین عهدتم عند المسجدالحرام فما استقموا لکم فاستقیموا لهم»
۹ - خداوند، مسلمانان صدر اسلام را به ادامه پایبندى بر پیمان عدم تعرض خود با مشرکان، مادامى که آنان بر پیمان خود پایبند بمانند، توصیه فرمود. «فما استقموا لکم فاستقیموا لهم»
۱۰ - بستن پیمان عدم تعرض با جوامع غیر مسلمان، جایز است. «کیف یکون للمشرکین عهد ... إلا الذین عهدتم عند المسجدالحرام»
۱۱ - وفادارى به پیمان، نشانه تقواپیشگى است. «فما استقموا لکم فاستقیموا لهم إن اللّه یحب المتقین»
۱۲ - تقوا، بازدارنده آدمى از شکستن عهد و پیمان «فما استقموا لکم فاستقیموا لهم إن اللّه یحب المتقین»
۱۳ - رعایت تقوا، مایه جلب محبّت خداست. «إن اللّه یحب المتقین»
۱۴ - تقواپیشگان، محبوبان خدایند. «إن اللّه یحب المتقین»
تفسیر (۱۴)
- تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۱۶ - تفسیر المیزان(علامه طباطبایی)
آیات ۱–۲۴ - برگزیده تفسیر نمونه(مکارم شیرازی)
آیه ۷ - تفسیر نور(محسن قرائتی)
آیه ۷ - نکتههای تفسیر نور
آیه ۷ - پیامهای تفسیر نور
آیه ۷ - تفسیر اثنی عشری(حسینی شاه عبدالعظیمی)
آیه ۷ - تفسیر روان جاوید
آیات ۷–۸ - تفسیر اطیب البیان(سید عبدالحسین طیب)
آیه ۷
موضوعات
دستهبندی موضوعی
اهمیت مسجد الحرام در صدر اسلامعوامل محبت خدامشرکان وفادار به معاهدهمکان معاهده مسلمانان صدر اسلامنقض معاهده عدم تعرضفسخ معاهده عدم تعرضمحبوبیت متقینمعاهده با غیر مسلمانمعاهده جایزموارد جواز فسخ معاهدهموانع نقض معاهدهآثار وفای به معاهدهاکثریت مشرکان صدر اسلامتزلزل در مسلمانان صدر اسلامشرایط فسخ معاهدهمحدوده اختیارات رهبران دینیمعاهده صلحمعاهده صلح در صدر اسلامناخشنودی مسلمانان صدر اسلامآثار نقض معاهدهاهمیت وفای به معاهدهشرایط وفای به معاهدهعوامل فسخ معاهدهمعاهدات مسلمانانمعاهده با مشرکاناحکام معاهدهمسؤولیت مسلمانان صدر اسلاممعاهده عدم تعرضمشرکان صدر اسلاممشرکان ناقض معاهدهمحبوبان خدافضایل متقیننشانه های تقواواجباتآثار تقواتوصیه های خداتاریخ صدر اسلام
فرهنگ قرآن (مطالب آیه) (۱۴۳)
- لزوم وفاداری به اتش بس با دشمن، در صورت پایبندی انان
- پایبندی به اتشبس، نشانه تقواپیشگی
- لزوم وفاداری به اتشبس دشمن در صورت پایبندی طرف مقابل به ان
- قرارداد اتشبس بین پیامبر(صلی الله علیه واله) و مشرکان مکّه در حدیبیّه+۱ آیه
- پایبند نبودن دشمن به اتشبس، عاملی برای نقض ان
- مسجدالحرام، دارای حرمت ویژه و شایسته احترام+۳ آیه
- جلوگیری از تسلّط مشرکان و کافران پیمانشکن، فلسفه فرمان الهی به اسیر گرفتن انان+۳ آیه
- پیمانشکنی مشرکان، سبب جواز اسارت انان+۲ آیه
- موظّف بودن مؤمنان، به استقامت بر وفای به پیمان، نشانه اهمّیّت ان
- مشرکان صدر اسلام، بازدارنده مردم از گرایش به اسلام+۳ آیه
- دنیاطلبی مشرکان صدراسلام، عامل اسلامستیزی انان+۱ آیه
- مشرکان صدر اسلام، بازدارنده مردم از گرایش به اسلام+۲ آیه
- فسق و پیمانشکنی اکثریّت مشرکان مکّه+۱ آیه
- فروختن ایات خدا به بهای اندک با هدف بازداشتن مردم از دین و راه خدا به وسیله اکثریّت مشرکان مکّه+۲ آیه
- طعن و اهانت به اسلام ازسوی مشرکان عصر بعثت+۱ آیه
- لغو اعتبار پیمان صلح با مشرکان، پیامد طعن و اهانت انها به اسلام+۱ آیه
- لزوم مبارزه و جنگ با سران کفر در پی پیمان شکنی و طعن و اهانت انان به اسلام+۱ آیه
- گرایش کافران و مشرکان به اسلام و ایمان، عامل ایجاد برادری دینی بین انان و مسلمانان+۱ آیه
- تقوا، بستر جلب محبّت خداوند+۲ آیه
- توبه مشرکان، زمینهساز پیوند برادری میان انان و مسلمانان+۱ آیه
- پذیرش توبه مشرکان، برخاسته از مشیّت خداوند، نه استحقاق انان+۱ آیه
- پذیرش توبه مشرکان، برخاسته از علم و حکمت خداوند+۱ آیه
- مشرکان صدر اسلام، نقضکنندگان پیمان و اغازگرانِ جنگ با پیامبر(صلی الله علیه واله) و مسلمانان+۱ آیه
- بیان اغازگری مشرکان در پیمانشکنی و جنگافروزی، برای ترغیب مسلمانان به نبرد با انان+۱ آیه
- خداوند، پذیرنده توبه مشرکان جنگطلب، در صورت گرایش به اسلام+۲ آیه
- لزوم احترام به حقوق انسانها، حتّی دشمنان+۴ آیه
- لزوم وفاداری به اتش بس با دشمن، در صورت پایبندی انان+۱ آیه
- وجوب وفای انسانها به معاهدات و پیمانهای خود+۷ آیه
- وجوب وفا به عهد و پیمان با مشرکان، در صورت پایبندی انان+۱ آیه
- جواز انعقاد پیمان با مشرکان و کافران+۸ آیه
- جواز شکستن معاهده، در صورت خیانت دشمن+۴ آیه
- پیمان شکنی مشرکان، سبب جواز تعقیب و به محاصره دراوردن انان+۳ آیه
- پیمان شکنی مشرکان، سبب جواز جهاد با ایشان و اسارت انان+۴ آیه
- پیمان شکنی مشرکان، سبب جواز اسارت انان+۲ آیه
- جواز انعقاد پیمان، با غیر مسلمانان+۱۰ آیه
- جواز لغو اعتبار پیمان عدم تعرض، در صورت نقض شدن ان از جانب معاهدان+۱ آیه
- تقوا، مایه جلب محبّت الهی+۲ آیه
- تقواپیشگان، از محبوبان خدا+۲ آیه
- ترس و هراس مسلمانان صدر اسلام، از نبرد با شرک پیشگان پیمان شکن، مورد ملامت خدا+۱ آیه
- مشرکان، دارای خویشاوندانی در بین مؤمنان+۱ آیه
- رعایت نکردن و عدم پایبندی مشرکان، به حقوق خویشاوندان+۲ آیه
- روح تجاوزپیشگی مشرکان، از عوامل زیر پا نهادن و عدم رعایت حقوق خویشاوندان+۱ آیه
- فسق مشرکان، از عوامل عدم رعایت انان نسبت به حقوق خویشاوندان+۱ آیه
- روحیّه تجاوزگری مشرکان، از عوامل زیر پا نهادن حقوق و روابط خویشاوندان انان با مؤمنان+۲ آیه
- دهان مشرکان مجرای سخنان فریبنده و ظاهرساز+۱ آیه
- ترک زکات، نشانه کفر (عملی)+۵ آیه
- استقامت در برابر مشکلات و سختیها، وظیفه مؤمنان
- جهاد و مبارزه، راهی برای رهایی از سلطه بیگانگان و کافران+۱ آیه
- ثبات و ایستادگی مشرکان بر عهد و پیمان خود با خدا و پیامبر(صلی الله علیه واله)، مورد پرسش و نفی خدا+۱ آیه
- سؤال توبیخی خدا از مؤمنان، درباره ترس و هراس از مشرکان+۱ آیه
- ثبات و ایستادگی مشرکان بر عهد و پیمان خود با خدا و پیامبر(صلی الله علیه واله)، مورد پرسش و نفی خدا+۱ آیه
- سؤال توبیخی خدا از مؤمنان، درباره ترس و هراس از مشرکان+۱ آیه
- سؤال انکاری خداوند از مؤمنان، درباره پایبندی مشرکان به عهد و پیمان خویش+۱ آیه
- لغو اعتبار پیمان صلح با مشرکان، پیامد طعن و اهانت انان به اسلام+۱ آیه
- لزوم مبارزه و جنگ با سران کفر و شرک، در پی پیمان شکنی، طعن و اهانت انان به اسلام+۱ آیه
- طعن و اهانت به اسلام، از جانب مشرکان عصر بعثت+۱ آیه
- مشرکان صدر اسلام، بازدارنده مردم از گرایش به اسلام+۲ آیه
- رفتار فریبنده و چرب زبانی مشرکان با مؤمنان، به رغم کینه و ناخشنودی قلبی انان+۱ آیه
- تجاوزپیشگی مشرکان، با نادیده گرفتن پیمانها و معاهدات+۱ آیه
- لزوم مبارزه و جهاد، با سردمداران مشرک+۱ آیه
- پیمان عدم تعرّض میان مشرکان و مسلمانان، امری روا و جایز+۴ آیه
- رعایت نکردن حق خویشاوندی و عهد و پیمان از سوی مشرکان، دلیل اعتبار نداشتن عهد و پیمان انان نزد خدا و رسول(صلی الله علیه واله)+۱ آیه
- عهدشکنی اکثر مشرکان صدر اسلام+۴ آیه
- عدم پایبندی مشرکان به عهد خویش با مسلمانان، موجب تشویق مسلمانان به جنگ با انان+۲ آیه
- فسق و انحراف مشرکان عهدشکن+۱ آیه
- لزوم جلوگیری از به قدرت رسیدن مشرکان متجاوز و پیمان شکن+۳ آیه
- به قدرت رسیدن مشرکان، موجب زیرپا گذاشتن عهد و پیمان خویش با مسلمانان+۱ آیه
- سوگند مشرکان، مبنی بر وفاداری به پیمانهای خود با مسلمانان+۲ آیه
- پیمان عدم تعرّض میان مشرکان و مسلمانان، امری روا و جایز+۴ آیه
- گرایش مشرکان به اسلام، عامل ایجاد برادری دینی و اخوّت اسلامی+۱ آیه
- جواز پیمان صلح با غیر مسلمانان+۱۰ آیه
- حفظ روابط صلح امیز با اقوام و ملّتها، دارای جایگاهی مهم در حقوق بین الملل اسلامی+۸ آیه
- انعقاد پیمان صلح میان مسلمانان صدر اسلام و مشرکان، در کنار مسجدالحرام
- انعقاد پیمان صلح، میان مسلمانان صدر اسلام و مشرکان عصر بعثت+۵ آیه
- پایبندی جمعی از مشرکان معاهد صدر اسلام بر عمل به پیمان خود با مسلمانان+۱ آیه
- پایبندی مسلمانان به پیمان صلح، نشانه تقوا+۱ آیه
- لزوم پایبندی به پیمان صلح تا پایان ان، در صورت پایبندی طرف مقابل+۲ آیه
- سوگند مشرکان برای ابراز وفاداری خود به پیمان صلح با مسلمانان+۳ آیه
- ناخرسندی برخی مسلمانان، نسبت به لغو اعتبار پیمان صلح با مشرکان+۱ آیه
- لزوم جنگ با سران شرک و کفر، در صورت نقض پیمان صلح از سوی انان+۱ آیه
- لزوم لغو معاهده صلح با دشمنان و جنگ با انان، در صورت طعن و توهین انان به اسلام+۱ آیه
- نقض پیمان صلح بین مشرکان و مسلمانان از جانب بیشتر مشرکان+۲ آیه
- نقض پیمان صلح، از سوی مشرکان صدر اسلام، برخاسته از روح تجاوزگری انان+۲ آیه
- نقض پیمان صلح و عدم تعرّض از ناحیه مشرکان معاهد صدر اسلام، به رغم سوگند خوردن بر وفاداری به ان+۱ آیه
- نقض پیمان صلح از سوی مشرکان صدر اسلام، ناشی از فسق انان+۲ آیه
- پایبندی مسلمانان به پیمان صلح، نشانه تقوا+۱ آیه
- پیشوایان و سران کفر، مانع ایجاد صلح در جامعه+۱ آیه
- پیمان شکنی مشرکان، مانع ایجاد صلح و اشتی+۲ آیه
- روحیّه تجاوزگری، سبب نپذیرفتن صلح+۲ آیه
- توهین دشمنان به اسلام، مانع صلح با انان+۱ آیه
- فسق، از موانع صلح+۱ آیه
- قتل مشرکان پیمان شکن و جهاد با انان، از راههای عذاب خدا+۱ آیه
- مسجدالحرام، نامی شناخته شده و متداول، در میان مردم عرب جاهلیّت+۲ آیه
- پذیرش توبه انسانها، برخاسته از علم و حکمت خداوند+۱ آیه
- مشرکان عصر بعثت، از عهدشکنان معاهده صلح با مسلمانان+۴ آیه
- وفاداری اقلّیّتی از مشرکان به عهدهای خود+۱ آیه
- فسق و تبهکاری، مایه گسستن پیوندها و روابط خویشاوندی+۱ آیه
- اکثریّت مشرکان صدر اسلام، مردمی فاسق و خارج از مسیر حق+۱ آیه
- اکثریّت مشرکان مکّه، مردمانی فاسق+۱ آیه
- کینه و دشمنی قلبی مشرکان به رغم اظهار دوستی انان با مسلمانان+۱ آیه
- خدا، افشا کننده نیات قلبی مشرکان و ناسازگاری انها با ظاهر گفتارشان در رعایت حقوق خویشاوندی و پیمانهای خود با مسلمانان+۱ آیه
- ناهماهنگی ظاهر گفتار مشرکان با اندیشه ها و نیّات قلبی انان، نشانه فسق انان+۱ آیه
- طعن و اهانت کافران عصر بعثت به اسلام+۱ آیه
- وجوب وفای مسلمانان به عهد و پیمان خود با مشرکان کافر، در صورت پایبندی انان+۱ آیه
- حرمت شکستن عهد و پیمان با کافران در صورت پایبندی انان+۱ آیه
- جواز انعقاد عهد و پیمان با مشرکان و کافران+۷ آیه
- مُحِبّ التوابین/ اسما و صفات+۲ آیه
- مشرکان صدر اسلام، اغازگر جنگ با پیامبر صلی الله علیه و اله و مسلمانان+۱ آیه
- رسالت محمّد صلی الله علیه و اله+۲ آیه
- قرارداد اتشبس بین مشرکان و پیامبر صلی الله علیه و اله در حدیبیّه+۱ آیه
- تقوا پیشگی انسان، از زمینههای مدح و ستایش خداوند از انسان+۲ آیه
- انعقاد پیمانهای صلح، میان مسلمانان با مشرکان، در کنار مسجد الحرام
- ابطال پیمان صلح منعقد شده در کنار مسجدالحرام، میان مسلمانان با برخی مشرکان، به وسیله خدا و رسول او
- اعتبار پیمان صلح در کنار مسجد الحرام بین مسلمانان با برخی مشرکان قبایل، تا هنگام پایبندی انان بر ان پیمان
- انعقاد پیمان صلح میان مسلمانان صدر اسلام و مشرکان، در کنار مسجدالحرام
- توبه مشرکان، زمینهساز پیوند برادری میان انان و مسلمانان+۱ آیه
- جواز انعقاد پیمان عدم تعرّض، با جوامع غیر مسلمان+۱۱ آیه
- جواز لغو اعتبار پیمان عدم تعرض، در صورت نقض ان از سوی طَرف معاهده+۶ آیه
- حرمت نقض معاهده و پیمان عدم تعرّض با اقوام دیگر+۱ آیه
- التزام عملی به وجوب وفاداری به معاهدات با مشرکان، موجب قرار گرفتن در زمره متّقین+۱ آیه
- وجوب وفاداری جامعه اسلامی به معاهدات و پیمانهای بین المللی خود+۶ آیه
- صحت انعقاد معاهده عدم تعرّض، میان مشرکان و مسلمانان+۴ آیه
- انعقاد پیمان صلح میان مسلمانان صدر اسلام با گروهی از مشرکان، در کنار مسجد الحرام
- غیر قابل اعتماد بودن پیمان و معاهده با مشرکان+۴ آیه
- لزوم وفاداری جامعه اسلامی به پیمانها و معاهدههای بین المللی خود+۴ آیه
- جواز انعقاد پیمان صلح، میان مسلمانان صدر اسلام و مشرکان+۳ آیه
- پایبند نبودن اکثر مشرکان، بر پیمان عدم تعرض خویش، در صورت تسلط بر مؤمنان+۲ آیه
- ضرورت نبرد با پیمان شکنان مشرک و کافر+۵ آیه
- تقوا، بازدارنده ادمی از شکستن پیمان+۲ آیه
- وفاداری مشرکان کنار مسجدالحرام به معاهده عدم تعرّض با مسلمانان
- توصیه خداوند به مسلمانان صدر اسلام به ادامه پایبندی بر پیمان عدم تعرّض خود با مشرکان وفادار به معاهده، تا پایان مدت معاهده+۱ آیه
- وفاداری به پیمانها و معاهدات، نشانه تقوا پیشگی+۲ آیه
- لزوم وفاداری به معاهده و پیمان صلح با جوامع غیر مسلمان، در صورت ادامه وفاداری انان به ان+۲ آیه
- پایبندی جمعی از مشرکان صدر اسلام، به معاهده خویش با مسلمانان+۲ آیه
- پایبند بودن طرف معاهده به پیمان، شرط لزوم وفاداری به معاهده+۲ آیه
- سؤال توبیخی خدا از مؤمنان، درباره ترس و هراس از مشرکان+۱ آیه
- ترس و هراس مؤمنان صدر اسلام، از نبرد با مشرکان پیمان شکن، مورد ملامت خدا+۱ آیه
- کینه و دشمنی مشرکان با مؤمنان، به رغم چرب زبانی انان+۱ آیه
- روحیّه نفاق و دورویی، در برخی مشرکان+۱ آیه
- اقامه نماز مشرکان پس از توبه از شرک، سبب ایجاد برادری دینی بین انان و مسلمانان+۱ آیه
- وجوب وفاداری به اتشبس با دشمن، در صورت پایبندی انان+۱ آیه
- وجوب وفای انسانها به عهدها و پیمانهای خود+۶ آیه
- وجوب وفا به عهد و پیمان با مشرکان، در صورت پایبندی انان+۱ آیه