اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَإِن تابُوا وَ أَقامُوا الصَّلاةَ وَ آتَوُا الزَّکاةَ فَإِخوانُکُم فِي الدِّين‌ِ وَ نُفَصِّل‌ُ الآيات‌ِ لِقَوم‌ٍ يَعلَمُون‌َ «11»
پس اگر از شرک و کفر توبه کردند و بشرف اسلام مشرف شدند و بوظائف دين از اقامه صلوة و ايتاء زکاة عمل کردند پس برادر ديني شما هستند و خداوند آيات خود را تفصيل ميدهد و بيان ميفرمايد براي قومي که دانشمند هستند.
فَإِن تابُوا در معناي توبه بمعني بازگشت يعني از عمل سابق دست بردارند و بر خلاف آن عمل کنند توبه از معاصي ترک گناه و فعل طاعت است، توبه از شرک
جلد 8 - صفحه 185
اعتراف بتوحيد است، توبه از کفر اسلام است، توبه از نقض عهد و ميثاق وفاء بعهد است، و در اينکه آيه بقرينه ذيل آيه از شرک و کفر است باختيار اسلام و ايمان وَ أَقامُوا الصَّلاةَ که رکن اعظم اسلام است و اول حکمي که اسلام آورد نماز بود که دارد پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم ميايستاد بنماز و علي عليه السّلام خلف آن حضرت و خديجة کبري [ع] خلف علي و احدي جز اينکه دو اسلام نياورده بودند.
وَ آتَوُا الزَّکاةَ و رکن دوم و مخصوصا دارد تارک زکاة مسلمان نميميرد و شرح صلوة و زکاة را در مجلد اول در ذيل آيه شريفه اول سوره بقره وَ يُقِيمُون‌َ الصَّلاةَ وَ مِمّا رَزَقناهُم يُنفِقُون‌َ آيه 2 داده‌ايم تکرار نشود.
فَإِخوانُکُم فِي الدِّين‌ِ همين جمله بلکه جملات قبل دليل است بر اينکه مراد از توبه تشرف باسلام بلکه ايمان است که برادران ايماني ميشوند.
وَ نُفَصِّل‌ُ الآيات‌ِ ظاهرا مراد همين آيات شريفه قرآن باشد و اينکه آيات و لو براي تمام جن و انس نازل شده ولي بهره بردار از آنها فقط عقلا و دانشمندان هستند لذا ميفرمايد لِقَوم‌ٍ يَعلَمُون‌َ و اما جهّال بالاخص جاهل مرکب که اسوء حال است و حمقاء و سفهاء بهره‌برداري نميکنند بلکه وَ لا يَزِيدُ الظّالِمِين‌َ إِلّا خَساراً اسري آيه 84.