تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ إِنْ نَکَثُوا أَيْمانَهُمْ مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ وَ طَعَنُوا فِي دِينِکُمْ فَقاتِلُوا أَئِمَّةَ الْکُفْرِ إِنَّهُمْ لا أَيْمانَ لَهُمْ لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ «12» «1» نهج البلاغه فيض حکمت 199 ص 1180. «2» نهج البلاغه فيض حکمت 289 ص 1229. ج5، ص 29 وَ إِنْ نَکَثُوا أَيْمانَهُمْ‌: و اگر بشکنند مشرکان عهد و پيمانهاى خود را. مِنْ بَعْدِ عَهْدِهِمْ‌: بعد از عهد کردن ايشان با شما. وَ طَعَنُوا فِي دِينِکُمْ‌: و طعن زنند در دين شما و صريحا تکذيب و تقبيح احکام اسلام نمايند. فَقاتِلُوا أَئِمَّةَ الْکُفْرِ: پس بکشيد پيشوايان کفر و سرداران اهل شرک را. نکته- وضع «ائمّة الکفر» در موضع ضمير به جهت دلالت است بر آنکه رؤساى کفر به سبب رياست و تقدم به کفر و منع از مراقبت و اضلال و اغواء مردمان، احقند و سزاوارترند به کشتن. بيان- در اين ائمه کفر اقوالى است: «1» 1- نزد ابن عباس: مراد به ائمه کفر، ابو سفيان و حارث بن هشام و سهل و عکرمه و ابو جهل و امثال ايشانند از رؤساى قريش که عهد حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله و سلّم را شکستند. 2- اهل روم و فارس‌اند. 3- حذيفه گويد: اهل اين آيه هنوز نيامده و بعد ظاهر شوند و ولىّ‌اى از اولياى خدا با ايشان مقاتله کند. و حضرت امير المؤمنين عليه السّلام روز جمل اين آيه را تلاوت کرده و فرمود: اما و اللّه لقد عاهد علىّ رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و قال يا على لتقاتلنّ الفئة النّاکثة و الفئة الباغية و الفئة المارقة. «2» إِنَّهُمْ لا أَيْمانَ لَهُمْ‌: بدرستى که ايشان را نيست عهد و پيمانى براى آنها در حقيقت، و اگر عهدشان درست بود شک در آن راه نمى‌يافت، و يا پاس حرمت عهد را نگاه نداشتند، يا حکم به عدم ايمانشان بعد از نقض شرايط عهد است که از جمله آن طعن در دين اسلام است، پس مقاتله کنيد با ايشان. لَعَلَّهُمْ يَنْتَهُونَ‌: براى اينکه ايشان بازايستند از شرک يا از طعن در دين اسلام. حاصل آنکه: بايد غرض از مقاتله، بازداشتن ايشان باشد از شرک نه ايصال اذيت به آنان، چنانچه طريقه موذيان است. «1» مجمع البيان ج 3 ص 11. «2» همان مدرک. ج5، ص 30