تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يُرِيدُونَ أَنْ يُطْفِؤُا نُورَ اللَّهِ بِأَفْواهِهِمْ وَ يَأْبَى اللَّهُ إِلاَّ أَنْ يُتِمَّ نُورَهُ وَ لَوْ کَرِهَ الْکافِرُونَ (32) هُوَ الَّذِي أَرْسَلَ رَسُولَهُ بِالْهُدى وَ دِينِ الْحَقِّ لِيُظْهِرَهُ عَلَى الدِّينِ کُلِّهِ وَ لَوْ کَرِهَ الْمُشْرِکُونَ (33)
ترجمه
ميخواهند آنکه فرو نشانند نور خدا را بدهنهاشان و نمى‌گذارد خدا مگر آنکه تمام کند نور خود را و اگر چه نخواسته باشند آنرا کافران
اوست آنکه فرستاد پيغمبرش را براهنمائى و دين حقّ تا غالب کند آنرا بر همه دينها و اگر چه نخواسته باشند مشرکان.
تفسير
نور خدا دين اسلام است که عالم را روشن نموده و کفار ميخواهند بوسيله انکار و تکذيب که بمنزله بادى است که از دهان آنها بيرون مى‌آيد خاموش کنند نور خدا را که بمنزله آفتاب عالمتاب است و خدا نمى‌گذارد قدرت پيدا کنند مگر آنکه آشکار کند حقّ بودن دين خود را و بکمال برساند آنرا در عالم که احدى خارج از دين اسلام نباشد تا بخواهد اين نور را خاموش کند اگر چه اين معنى بطبع کفّار گران مى‌آيد و از اين تقدير الهى کراهت دارند چون او آنچنان خدائى است که مبعوث کرد پيغمبر خود را بهدايت و نشر دين حق براى آنکه غالب کند دين او را بر تمام اديان چگونه ميشود خدا از مقصود خود صرف نظر فرمايد پس بر خداوند واجب است اگر يکروز از عمر دنيا باقى مانده باشد آنروز را بقدرى طولانى کند که امام زمان ظاهر گردد و عالم را از شرک و کفر پاک و پاکيزه فرمايد اگر چه آنها کراهت داشته باشند و بعضى غلبه دين حق را بر ساير اديان بحجّت دانسته‌اند و انصاف آن است که از جهاتى خلاف ظاهر است و در کافى از امام کاظم (ع) در تفسير اين آيه نقل نموده که او آنچنان خدائى است که امر کرد پيغمبر خود را بولايت براى وصىّ او و ولايت دين حق است براى آنکه غالب کند آنرا بر تمام اديان در وقت قيام قائم و خدا باتمام رساننده است ولايت قائم را اگر چه کراهت دارند منکران ولايت على (ع) سؤال نمودند اين تنزيل
جلد 2 صفحه 576
آيه است فرمود بلى اين تنزيل است و غير آن تأويل و در مجمع از امام باقر (ع) نقل نموده در تفسير اين آيه که اين امر در وقت ظهور مهدى است از آل محمد (ص) که در آنزمان احدى باقى نمى‌ماند مگر آنکه اسلام مياورد و در اکمال و عياشى از امام باقر (ع) نقل نموده که قائم ما منصور است برعب و مؤيّد است بنصرت الهى تمام زمين را مسخّر مى‌کند و گنجها براى او آشکار ميگردد و سلطنت او بر مشرق و مغرب احاطه پيدا ميکند و خدا بوجود او دين خود را بر تمام اديان غالب ميفرمايد و در زمين خرابه باقى نمى‌ماند مگر آنکه آباد ميشود و حضرت عيسى عليه السلام نازل ميشود و باو اقتدا مى‌کند و در اين باب روايات بقدرى زياد است که حقير از نقلش عاجزم و براى تقويت قلوب و استشهاد بر مطلوب بهمين مقدار اکتفا ميشود.