اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
انفِرُوا خِفافاً وَ ثِقالاً وَ جاهِدُوا بِأَموالِکُم وَ أَنفُسِکُم فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ ذلِکُم خَيرٌ لَکُم إِن کُنتُم تَعلَمُون‌َ (41)
کوچ کنيد براي جهاد چه سبک باشيد يا سنگين و مجاهده کنيد با کفار باموال خود و بنفوس خود و اينکه نفر و جهاد براي شما بهتر است از ترک جهاد و کوتاهي در آن اگر بوديد ميدانستيد.
انفِرُوا تأکيد در امر جهاد است که واجب است کوچ کردن و مسافرت و بيرون رفتن از شهر براي مقاتله با کفار خِفافاً وَ ثِقالًا بعضي گفتند جوان و پير بعضي گفتند فقير و غني، بعضي گفتند عزب و متأهل، بعضي گفتند قليل العيال
جلد 8 - صفحه 225
و کثير العيال، بعضي گفتند موسر و معسر، بعضي گفتند قوي و ضعيف.
و تحقيق اينست که بر تمام افراد مسلمين واجب است کوچ کنند و راه عذري بر احدي نيست چه سبک بار باشد يا سنگين از هر جهتي از جهات مذکوره و لذا بعضي گفتند که اينکه آيه نسخ شده بآيه شريفه لَيس‌َ عَلَي الأَعمي حَرَج‌ٌ وَ لا عَلَي الأَعرَج‌ِ حَرَج‌ٌ وَ لا عَلَي المَرِيض‌ِ حَرَج‌ٌ الاية احزاب 17، و آيه شريفه لَيس‌َ عَلَي الضُّعَفاءِ وَ لا عَلَي المَرضي وَ لا عَلَي الَّذِين‌َ لا يَجِدُون‌َ ما يُنفِقُون‌َ حَرَج‌ٌ همين سوره آيه 92، لکن مسئله نسخ در مورد تباين کلي است بين الايتين و در اينکه مورد تبايني نيست. اولا مسلما اينکه آيه شريفه و لو افاده عموم ميکند مشروط بقدرت است که از شرائط عامه کليه تکاليف است و مورد اينکه دو آيه عدم قدرت است زيرا اعمي و اعرج و مريض و غير واجد قدرت ندارد بر کوچ کردن و جهاد.
و ثانيا بر فرض قدرت تنافي بالعموم و الخصوص است و اينکه دو آيه مخصص اينکه آيه ميشوند نه ناسخ.
و ثالثا بر فرض عدم تخصيص موردا مختلف هستند زيرا اينکه آيه راجع بغزوه تبوک است که روميها لشگر هرقل با جمعيت کثيري از شام کوچ کردند براي جنگ با مسلمين و مسئله مسئله دفاع بوده نه جهاد و در دفاع هر کس بقدر قدرت خود واجب است براي حفظ بيضه اسلام دفاع کند و آن دو آيه راجع بامر جهاد است که داراي شرائطي است.
وَ جاهِدُوا بِأَموالِکُم وَ أَنفُسِکُم فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ اطلاق جهاد بر دفاع مانعي ندارد زيرا فرد خاص جهاد است و مجاهده باموال بذل مال است بمجاهدين که مستضعف هستند و قدرت مالي ندارند و مجاهده با نفس حضور در ميدان جنگ است و مقاتله في سبيل اللّه بداعي قربت براي اعلاء کلمه اسلام و حفظ بيضه اسلام و نصرت دين و دفع اعداء آن ذلِکُم خَيرٌ لَکُم البته فوائد جهاد و مضرات ترک آن و مثوبات مجاهدين
جلد 8 - صفحه 226
و عقوبات قاعدين ابين من الشمس است إِن کُنتُم تَعلَمُون‌َ بفوائد و مثوبات مجاهده و مضرات و عقوبات ترک آن و الّا گمان ميکنيد که ترک جهاد موجب حفظ نفس و مال ميشود و بهتر است از جهاد