اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
عَفَا اللّه‌ُ عَنک‌َ لِم‌َ أَذِنت‌َ لَهُم حَتّي يَتَبَيَّن‌َ لَک‌َ الَّذِين‌َ صَدَقُوا وَ تَعلَم‌َ الکاذِبِين‌َ (43)
خداوند عفو فرمود از تو براي چه اذن دادي بآنها در اقامه و عدم خروج تا آنکه بر تو مبين و ظاهر شود کساني که راست ميگويند و متمکن از خروج نيستند و بداني دروغگويان را.
اشکال- اينکه آيه شريفه منافي با مذهب شيعه است که معتقد هستند بمقام عصمت انبياء بالاخص حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم که حتي قائلند که ترک اولي هم از آن حضرت صادر نشده و در اينکه آيه نکوهش ميکند از اذن در قعود بعضي از منافقين در امر خروج براي جهاد، و کلمه عفو صريح است در اينکه معصيتي از آن حضرت صادر شده که مورد عفو واقع شده.
جواب- بعد از صرف نظر از کلمات مفسرين که لا يسمن و لا يغني من جوع
جلد 8 - صفحه 228
است چنانچه مکرر تذکر داده‌ايم پس از ملاحظه سه آيه از آيات شريفه قرآن جواب اشکال بکلي داده ميشود و احتياج بتمحلات نداريم.
اول- قوله تعالي فَإِذَا استَأذَنُوک‌َ لِبَعض‌ِ شَأنِهِم فَأذَن لِمَن شِئت‌َ مِنهُم که خداوند اختيار اذن بآن حضرت داده طبق اراده و مشيت آن حضرت.
دوم- قوله تعالي وَ مِنهُم‌ُ الَّذِين‌َ يُؤذُون‌َ النَّبِي‌َّ وَ يَقُولُون‌َ هُوَ أُذُن‌ٌ قُل أُذُن‌ُ خَيرٍ لَکُم يُؤمِن‌ُ بِاللّه‌ِ وَ يُؤمِن‌ُ لِلمُؤمِنِين‌َ همين سوره آيه 61 که پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم از آن فرط حيائي که داشت هر کس ميآمد خدمتش عرضي ميکرد حضرت تکذيب او نميکرد و لو دو نفر بر ضد يکديگر اظهاري کنند حتي گفتند هو اذن يعني بکلمات و اقوال هر کسي گوش ميدهد و قبول ميکند بآنها بفرما که اينکه اذن براي مؤمنين خير است، و نکته مهمه در اينکه آيه اينست که در ايمان بخدا متعدي بباء فرموده و در ايمان بمؤمنين متعدي بلام که در واقع تصديق قلبي نميکرد فقط قبول ظاهري.
سوم- قوله تعالي وَ لا تَقُولُوا لِمَن أَلقي إِلَيکُم‌ُ السَّلام‌َ لَست‌َ مُؤمِناً پس از اينکه مي‌گوييم حضرت همين نحوي که اظهار منافقين اسلام را ميپذيرفت با اينکه ميدانست نفاق آنها را تا مادامي که نفاق خود را ظاهر نکرده باشند، همين نحو کساني که ميآمدند و دعوي عذري ميکردند براي خروج جهاد که متمکن از خروج نيستيم و استطاعت نداريم حضرت ميپذيرفت با اينکه ميدانست که دروغ ميگويند از آن فرط حيائي که داشت و از آن طرف اجازه اذن هم داشت خداوند در اينکه آيه ميخواهد نفاق اينها را ظاهر کند که راه عذري براي پيغمبرش باز کند که خداوند فرمود من تا تبيّن نکنم و صدق و کذب شما ظاهر نشود نبايد اذن دهم و کلمه عَفَا اللّه‌ُ عَنک‌َ معنايش اينست که مؤاخذه نميکنم که لِم‌َ أَذِنت‌َ لَهُم چون اختيار داشتي و مأمور بقبول بودي لکن براي اينکه راه عذري براي
جلد 8 - صفحه 229
تو باز کنم که بفرمايي خداوند فرموده حَتّي يَتَبَيَّن‌َ لَک‌َ الَّذِين‌َ صَدَقُوا بآنها اذن بدهم وَ تَعلَم‌َ الکاذِبِين‌َ آنها را اذن قعود ندهم که اگر خارج نشدند و ترک جهاد کردند بر همه مسلمين نفاق و کفر آنها ظاهر شود و از مسلمين خارج شوند و نگويند ما باذن آن حضرت قعود کرديم.