اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل لَن يُصِيبَنا إِلاّ ما کَتَب‌َ اللّه‌ُ لَنا هُوَ مَولانا وَ عَلَي اللّه‌ِ فَليَتَوَکَّل‌ِ المُؤمِنُون‌َ (51)
بفرما اي رسول اکرم باين منافقين که هرگز ممکن نيست بما اصابه کند مصيبتي مگر آنچه خداوند براي ما تقدير فرموده و نوشته شده او است مولي و صاحب اختيار ما و لازم و حتم است که مؤمنين بر خداوند توکل کنند.
تنبيه- در باب توحيد افعالي بنده‌گان خداوند که اظهار اعتقاد بتوحيد افعالي ميکنند بر چهار دسته‌اند که تعبير از آن بقشر القشر و قشر و لب‌ّ و لب اللب ميکنند و تشبيه بجوز و لوز ميکنند که داراي اينکه چهار مرتبه است، قشر القشر آن پوست سبز است که روي پوست بادام و گردو است و چند صباحي که پوست زير محکم شود دور افتاده ميشود و اينکه توحيد منافقين است که فقط چند روز دنيا احکام توحيد و اسلام بر آنها بار ميشود تا مادامي که کشف خلاف نشود يا بمرگ گنده شود.
جلد 8 - صفحه 237
و قشر پوست بادام و گردو است و آن توحيد عوام است که في الجمله اعتقادي به اينکه افعال مستند بخدا است دارند لکن نظر آنها تماما باسباب و عمليات خود است اينکه في الجمله قيمتي دارد لکن پوک است و مغز ندارد.
و لب‌ّ عبارت از مغز بادام است و آن توحيد خواص است که تمام کارها را منوط بمشيت و اراده حق ميداند و اسباب را وسائط و آلات و معدّات ميداند و مقام توکل در اينکه رتبه پيدا ميشود.
و لب‌ّ اللب عبارت از روغن بادام و گردو است که هيچ سفلي ندارد و آن توحيد خاص الخاص است که توحيد انبياء و اولياء حق است که اصلا نظر باسباب ندارد نمي‌بيند جز خدا، نميترسد جز از خدا، اميدوار نيست جز بخدا اينست که غني و فقر، صحت و مرض، نعمت و بلا، حيات و موت و عزت و ذلّت در نزد او يکسان است و تماما عين صلاح است و بجا و بموقع است لذا ميفرمايد قُل لَن يُصِيبَنا إِلّا ما کَتَب‌َ اللّه‌ُ لَنا و همين است مفاد فرمايش عصمت صغري سلام اللّه عليها در جواب إبن مرجانه لعنة اللّه عليه که گفت (کيف رأيت صنع اللّه باخيک) فرمود (ما رأيت الّا جميلا هؤلاء قوم کتب اللّه عليهم القتل فبرزوا الي مضاجعهم) هُوَ مَولانا داراي ولايت ذاتيه حقيقيه کليه است بر جميع ممکنات تماما ملک او است هر سو که اراده کند ميگرداند و اينکه ولايت حدّي از براي او نيست بخلاف ساير ولايت‌ها که جعليه است بجعل الهي و محدود است بحدّ معين حتي ولايت کليه مطلقه که نبي صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و اوصياء دارند بر کافه جن و انس و غير اينها وَ عَلَي اللّه‌ِ فَليَتَوَکَّل‌ِ المُؤمِنُون‌َ يعني مؤمن حقيقي واجب است که بر خدا توکل کند و امور را باو واگذار کند که مرتبه سوم توحيد بود.
238