تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا إِلاَّ إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ وَ نَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِکُمْ أَنْ يُصِيبَکُمُ اللَّهُ بِعَذابٍ مِنْ عِنْدِهِ أَوْ بِأَيْدِينا فَتَرَبَّصُوا إِنَّا مَعَکُمْ مُتَرَبِّصُونَ (52)
قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا: بگو اى پيغمبر بر سبيل تقريع و تقرير، آيا انتظار مى‌داريد ما را، يعنى انتظار نمى‌داريد اى منافقين که چيزى به ما رسد. إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ: مگر يکى از دو خصلت حميدتين و نعمتين عظيمتين را، يا غلبه و غنيمت در عاجل، و يا شهادت با ثواب دائم در آجل؛ و هر يک از اين دو در غايت جلالت و رفعت و شرافت است. وَ نَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِکُمْ: و ما مؤمنين منتظر و متوقع هستيم به شما يکى از دو عاقبت بد و شر را. أَنْ يُصِيبَکُمُ اللَّهُ بِعَذابٍ مِنْ عِنْدِهِ: اينکه برساند شما را خداى تعالى به عذابى از جانب خود
ج5، ص 118
مانند صيحه و خسف و رجف، تا به آن هلاک شويد؛ يا مراد عذاب اخروى باشد. أَوْ بِأَيْدِينا: يا برساند شما را عذابى به دست ما به ظفر و نصرت بر شما و قتل شما به سبب ظهور کفر و نفاق شما، و هر يک از اين دو در نهايت خساست و حضاضت و دنائت است.
بعد بر سبيل تهديد فرمايد: فَتَرَبَّصُوا: پس انتظار کشيد وقوع يکى از دو حالتين شريفتين را. إِنَّا مَعَکُمْ مُتَرَبِّصُونَ: بتحقيق ما هم با شما منتظر هستيم وقوع يکى از دو حالت خسيستين نازلتين را. يا شما انتظار هلاک ما کشيد که ما نيز منتظر هلاک شمائيم. و يا متربص باشيد مواعيد شيطانى را در ابطال دين الهى، و ما متربصيم مواعيد رحمانى را در ظهور دين سبحانى و نصرت شريعت نبوى و استيصال مخالفان و معاندان.
فى البرهان- محمّد بن يعقوب باسناده عن ابى حمزة عن ابى جعفر عليه السّلام قال قلت له: قول اللّه عزّ و جلّ: «هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ» قال: امّا موت فى طاعة اللّه او ادراک ظهور امام «وَ نَحْنُ نَتَرَبَّصُ بِکُمْ» مع ما نحن فيه من المشقة «أَنْ يُصِيبَکُمُ اللَّهُ بِعَذابٍ مِنْ عِنْدِهِ» قال هو المسخ «أَوْ بِأَيْدِينا» و هو القتل قال اللّه عزّ و جلّ لنبيّه «فَتَرَبَّصُوا إِنَّا مَعَکُمْ مُتَرَبِّصُونَ».
در تفسير برهان روايت از ابى حمزه که خدمت حضرت باقر عليه السّلام عرض کردم: قوله عزّ و جلّ «هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ» فرمود: يا موت در طاعت الهى، يا ادراک ظهور امامى، و ما هم منتظر هستيم به شما با مشقت خود اينکه برساند شما را خداى تعالى عذابى از جانب خود، يعنى مسخ يا عذابى به دست ما، يعنى قتل. خداى تعالى فرمايد پيغمبر خود را که: «پس انتظار کشيد ما هم با شما منتظر باشيم».