اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل أَنفِقُوا طَوعاً أَو کَرهاً لَن يُتَقَبَّل‌َ مِنکُم إِنَّکُم کُنتُم قَوماً فاسِقِين‌َ (53)
بگو اي پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم باين کفار و منافقين که هر چه شما انفاق کنيد چه بطوع و رغبت باشد و چه بکره و اجبار هرگز از شما قبول نميشود زيرا محققا شما هستيد قوم فاسقين.
انفاق يکي از عبادات است و شرط صحت کليه عبادات اسلام و ايمان است پس عبادات کفار و معاندين و اهل ضلالت و مخالفين بکلي باطل است بعلاوه قصد قربت و خلوص هم شرط صحت عبادات است بدون قصد قربت باطل است و انفاق اينها چه بطوع باشد براي اغراض شخصيه و نوعيه است نه بداعي تقرب و خلوص و چه بکره و اجبار باشد که مسلّما منافي با قربت است و فاسق بمعني متمرد است و در بسياري از آيات اطلاق بر کفر و عدم ايمان شده مثل آيه شريفه
جلد 8 - صفحه 240
أَ فَمَن کان‌َ مُؤمِناً کَمَن کان‌َ فاسِقاً لا يَستَوُون‌َ الي قوله تعالي وَ أَمَّا الَّذِين‌َ فَسَقُوا فَمَأواهُم‌ُ النّارُ الي قوله تعالي ذُوقُوا عَذاب‌َ النّارِ الَّذِي کُنتُم بِه‌ِ تُکَذِّبُون‌َ سجده آيه 18- 20 و معلوم است مکذب معاد کافر است.
ان قلت- چه مانع دارد که در اينجا فاسق بمعني مصطلح باشد مقابل عادل و آيه شريفه متعرض عدم قبول است نه عدم صحت و فسق مانع از قبول است بدليل قوله تعالي إِنَّما يَتَقَبَّل‌ُ اللّه‌ُ مِن‌َ المُتَّقِين‌َ و شرائط قبول غير از شرائط صحت است قلت- اولا معنا ندارد عملي واقع شود مطابق مأمور به صحيحا جامع جميع شرائط صحت و قبول نشود بلي مراتب قبول مختلف است و درجاتش بسيار است.
و ثانيا آيه شريفه إِنَّما يَتَقَبَّل‌ُ اللّه‌ُ مِن‌َ المُتَّقِين‌َ جمع محلّي بالف و لام مفيد عموم است جميع مراتب تقوي را شامل است و اولين مراتب تقوي، تقواي از کفر و ضلالت که مرادف با ايمان است و عدم قبول مطلبي ملازم با عدم صحت است بنا بر اينکه مي‌گوييم قل اي رسول محترم باينها که براي حاضر نشدن در خروج انفاق ميکنند که بگويند ما هم خدمتي کرديم انفقوا و لو بصورت امر است لکن قضيه شرطيه است يعني اگر انفاق کنيد طوعا از روي ميل او کرها بدون ميل از روي کراهت لَن يُتَقَبَّل‌َ مِنکُم لن براي نفي تأبيد است يعني هرگز از شما پذيرفته و قبول نميشود إِنَّکُم کُنتُم قَوماً فاسِقِين‌َ بچند تأکيد کلمه ان‌ّ جمله اسميه، تأکيد ضمير کم در کنتم، قوما شما متمرد و کافر و منافقيد و اينکه جمله بيان علت عدم قبول است و از شواهد قويه بر اينکه مراد از فسق کفر و نفاق است آيه بعد که ميفرمايد: