اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل أَ تُحَاجُّونَنا فِي اللّه‌ِ وَ هُوَ رَبُّنا وَ رَبُّکُم وَ لَنا أَعمالُنا وَ لَکُم أَعمالُکُم وَ نَحن‌ُ لَه‌ُ مُخلِصُون‌َ (139)
(بگو آيا با ما احتجاج ميکنيد درباره خدا و حال آنکه پروردگار ما و شماست و نتيجه اعمال ما براي ما و نتيجه اعمال شما براي شماست و ما نسبت باو اخلاص دارندگانيم) أَ تُحَاجُّونَنا محاجة و احتجاج بمعني استدلال متخاصمين و حجت آوردن بر اثبات حقانيت خود و ابطال ديگر است، يعني هر يک از دو خصم بر ديگري اقامه دليل بنمايد و ظاهرا خطاب بيهود و نصاري است که نسبت بقرب بخدا ادعاهايي داشته و باصطلاح آنها را دليل بر قرب خود بخدا ميدانند چنانچه شمه از آنها ذکر شد مثل اينکه گفتند نَحن‌ُ أَبناءُ اللّه‌ِ وَ أَحِبّاؤُه‌ُ«1» و يا گفتند لَن يَدخُل‌َ الجَنَّةَ إِلّا مَن کان‌َ هُوداً أَو نَصاري«2» و گفتند لَن تَمَسَّنَا النّارُ إِلّا أَيّاماً مَعدُودَةً«3» و يا اينکه بر ما من‌ّ و سلوي نازل شد و بسياري از انبياء از بني اسرائيل بودند و امثال اينها.
1- سوره المائده آيه 21
2- سوره بقره آيه 10
3- سوره بقره آيه 74
جلد 2 - صفحه 220
و يا آنچه نصاري درباره مسيح و نزول روح القدس بر مريم و بدون پدر بودن مسيح و زنده کردن مردگان و شفا دادن بيماران و زنده شدن او پس از مصلوب و مدفون شدن و بآسمان رفتن و نحو اينها گفتند.
ولي با اينکه وصف آيه همه مذاهب باطله را شامل مي‌شود و مورد مخصص آيه نمي‌گردد.
فِي اللّه‌ِ يعني در انتساب بخدا و مقام قرب باو، وَ هُوَ رَبُّنا وَ رَبُّکُم يعني از جهت انتساب بپروردگار همه مساوي و يکسانيم زيرا او آفريدگار و پروردگار همه و حيات و روزي دهنده بهمه است و جمله مخلوقات از کوچک و بزرگ، از ذره اتم تا بزرگترين کرات جوي و از عقل مجرد تا هيولاي محض در جنب قدرت او مساوي بوده و همه دست نياز بدرگاه بي‌نياز او دراز نموده و محتاج افاضه او ميباشند، بنا بر اينکه از جهت انتساب فرقي بين مخلوقات نيست وَ لَنا أَعمالُنا وَ لَکُم أَعمالُکُم يعني هر کسي جزاي عمل خود را مي‌بيند اگر خوبي کند نتيجه‌اش عايد خودش ميگردد و اگر بدي نمايد نکبتش دامنگير خودش مي‌شود (النّاس مجزيون باعمالهم ان خيرا فخير و ان شرا فشر) وَ نَحن‌ُ لَه‌ُ مُخلِصُون‌َ يعني امتياز ما بر شما اهل کتاب اينست که ما شريک و عديلي براي خدا قائل نيستيم و در مقام عبادت نسبت باو خالص بوده جز او را پرستش نميکنيم و با صداي بلند فرياد ميزنيم لا اله الا اللّه و نه تنها در مقام عبادت شريک براي خدا قرار نميدهيم بلکه در مقام ذات و صفات و افعال موحّد بوده جز او کسي را واجب الوجود و قديم ندانسته و صفات او را عين ذات او دانسته و مؤثري در عالم سواي او نميدانيم، بر خلاف شما که کتب مقدسه‌تان پر از کلمات و سخنان شرک و کفر آميز بوده و شما يهود مدت بسياري در شرک و بت پرستي بسر برده و شما نصاري مسيح را خدا و پسر خدا دانسته و باسم او و روح القدس و اب تعميد ميدهيد
221