اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مِنهُم‌ُ الَّذِين‌َ يُؤذُون‌َ النَّبِي‌َّ وَ يَقُولُون‌َ هُوَ أُذُن‌ٌ قُل أُذُن‌ُ خَيرٍ لَکُم يُؤمِن‌ُ بِاللّه‌ِ وَ يُؤمِن‌ُ لِلمُؤمِنِين‌َ وَ رَحمَةٌ لِلَّذِين‌َ آمَنُوا مِنکُم وَ الَّذِين‌َ يُؤذُون‌َ رَسُول‌َ اللّه‌ِ لَهُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ (61)
و بعض از اينها کساني هستند که اذيت ميکنند بپيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم و ميگويند که اينکه پيغمبر اذن است يعني زود باور است هر که هر چه بگويد باور ميکند بگو اينکه رسول محترم اذن خير است براي شما و بنفع شما است ايمان و تصديق فرمايشات الهي را دارد و براي نفع شما مؤمنين هم قول شما را ميپذيرد.
وَ مِنهُم‌ُ الَّذِين‌َ يُؤذُون‌َ النَّبِي‌َّ مفسرين مرجع ضمير منهم را بمنافقين که در آيات قبل ذکر شد دانسته که مراد بعض اينکه منافقين هستند و اسامي آنها را هم ذکر کرده‌اند لکن اينکه تفسير خلاف ظاهر آيه بلکه نص‌ّ آيه است زيرا ايمان للمؤمنين اذن خير براي منافقين نيست بلکه مراد بعض از مؤمنين ضعيف الايمان هستند که قعود کردند از خروج بغزوه براي جهاد، پس از مراجعت خدمت حضرت شرفياب شدند و اعذاري براي ترک خروج اظهار کردند و حضرت از فرط حيائي که داشت عذر آنها را پذيرفت و متعرض آنها نشد اينها رفتند پيش خود گفتند که حضرت رسول را خداوند خبر ميدهد که ما از راه عصيان و بدون عذر خارج نشديم قبول ميفرمايد و ما ميرويم و اعتذار مي‌طلبيم عذر ما را هم ميپذيرد وَ يَقُولُون‌َ هُوَ أُذُن‌ٌ هر که هر چه بگويد باور ميکند و لو دو قول متضاد
جلد 8 - صفحه 252
باشد و اينکه کلام اينها اذيّت بآن حضرت بود اذيت قولي.
قُل أُذُن‌ُ خَيرٍ لَکُم بفرما بآنها که حضرت براي خير شما و اينکه ساير مؤمنين بدبين بشما نشوند و با شما ترک معاشرت نکنند و از زمره خود خارج نکنند عذر شما را بر حسب ظاهر پذيرفت و الّا واقعا ميدانست که شما دروغ مي‌گوييد و عذري نداشتيد زيرا خداوند خبر داده بود و او يُؤمِن‌ُ بِاللّه‌ِ تصديق فرمايشات الهي را مينمود وَ يُؤمِن‌ُ لِلمُؤمِنِين‌َ و مراد از ايمان للمؤمنين همين پذيرفتن عذر آنها بود که بنفع آنها باشد، و شاهد قوي بر اينکه معني اينکه در ايمان بخدا متعدي بباء شده و در ايمان للمؤمنين بلام شده که براي نفع آنها است، بلي اخباري هم در برهان دارد که اطلاق منافق بر آنها شده لکن اينکه هم يک نوع نفاق است که در عقب سر حضرت اينکه نوع جسارتها شود و اللّه العالم.
وَ رَحمَةٌ لِلَّذِين‌َ آمَنُوا مِنکُم وَ الَّذِين‌َ يُؤذُون‌َ رَسُول‌َ اللّه‌ِ لَهُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ وجود حضرت رسالت رحمت است براي کساني که از شما حقيقة ايمان آورده باشيد و کساني که اذيت برسول اللّه ميکنند براي آنها عذاب دردناک است.
وَ رَحمَةٌ لِلَّذِين‌َ آمَنُوا مِنکُم بلکه وجود مقدسش رحمة للعالمين است وَ ما أَرسَلناک‌َ إِلّا رَحمَةً لِلعالَمِين‌َ و مسمي است بپيغمبر رحمت و مراد رحمت بر مؤمن تمام عيار است که بسعادت در اينکه و فوز نشأتين نائل شود.
وَ الَّذِين‌َ يُؤذُون‌َ رَسُول‌َ اللّه‌ِ چه اذيت لساني جسارت کنند و چه اذيت فعلي بر او و اصحابش روا دارند لَهُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ از اينکه جمله بضميمه حديث متواتر بين الفريقين که فرمود
(فاطمة بضعة منّي من آذاها فقد آذاني الحديث).
کساني که اينکه همه آزار و اذيت بفاطمه سلام اللّه عليها روا داشتند پهلوي او را شکستند، محسن او را سقط کردند، لطمه بصورتش زدند، فدک او را غصب کردند
جلد 8 - صفحه 253
بازوي او را خستند، بدن او را با تازيانه مجروح کردند و هکذا نسبت بائمه اطهار ابناء رسول اللّه بلکه بسادات ذراري آن سرور تکليف آنها معلوم ميشود.