تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
يَحْذَرُ الْمُنافِقُونَ أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ بِما فِي قُلُوبِهِمْ قُلِ اسْتَهْزِؤُا إِنَّ اللَّهَ مُخْرِجٌ ما تَحْذَرُونَ (64)
شأن نزول- در اسباب نزول از مجاهد نقل نموده که: منافقان ميان يکديگر پيغمبر را به سخنان خود استهزاء مى‌کردند، و بعضى تمنا داشتند که چه بودى کسى را ما صد تازيانه زدى و از آسمان آيتى نازل که سبب فضيحت ما شدى.
آيه شريفه نازل شد:
يَحْذَرُ الْمُنافِقُونَ: دورى مى‌کنند منافقان. أَنْ تُنَزَّلَ عَلَيْهِمْ: اينکه نازل شود بر منافقان. سُورَةٌ تُنَبِّئُهُمْ: سوره‌اى از قرآن که آگهى گرداند مؤمنان را و خبر دهد. بِما فِي قُلُوبِهِمْ: به آنچه در دلهاى منافقان است از کفر و نفاق. يا آنکه آيه شريفه خبر، لکن معناى آن امر است، يعنى بايد حذر و دورى نمايند
ج5، ص 134
منافقان از اينکه نازل شود سوره‌اى بر ايشان که آگاه سازد آنها را به آنچه در قلوبشان است از کفر و نفاق. طبرسى (رحمه الله) فرمايد: اين معنى نيکو است، زيرا کلام در موقع تهديد است. قُلِ اسْتَهْزِؤُا: بگو اى پيغمبر به اين منافقين که استهزاء کنيد (امر براى تهديد و توبيخ است) يعنى استهزاء و سخريه کنيد که جزاى آن را خواهيد يافت، و آن اين است که: إِنَّ اللَّهَ مُخْرِجٌ ما تَحْذَرُونَ: بتحقيق خداى تعالى ظاهر و آشکار نماينده است آنچه را که حذر مى‌کنيد از اظهار مساوى اخلاق و ذمائم صفات شما، و روشن فرمايد باطن حال شما را.
ابن کيسان گويد: اين آيه شريفه در باره بيست و هشت نفر منافق آمد که شب تاريک در عقبه‌اى مترصد که پيغمبر را بکشند يا شترش را بر مانند و آن حضرت را بيفکنند. با اين حال، خائف از آنکه حق تعالى پيغمبر را خبر دهد و ايشان را رسوا فرمايد: جبرئيل نازل و حضرت را مطلع نمود. حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله، حضرت امير المؤمنين عليه السّلام را فرمود: تو امشب در پيش ناقه من حرکت نما. امير المؤمنين عليه السّلام يک دست مهار ناقه و به دست ديگر شمشير، حرکت نمودند. چون به کمينگاه رسيدند، حضرت يک يک نام آنها را فرمود، دانستند پيغمبر بر سرّ آنها مطلع شده، پيش آمدند و گفتند: اينجا مخوف و ما آمديم که اگر دشمنى باشد او را دور کنيم. حضرت فرمود: قصد شما خلاف اين، و حق تعالى مرا خبر داد که براى چه آمديد. امير المؤمنين عليه السّلام گفت: امر فرما تا همه را گردن زنم. فرمود: نخواهم که مردم گويند پيغمبر قوم خود را مى‌کشد خداى تعالى شرّ ايشان را کفايت نمايد به دبيله.
پرسيدند. دبيله چيست. فرمود: درفشى از جهنم که خداوند متعال بر دل ايشان زند تا جانشان نيست شود.