تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) لا تَعْتَذِرُوا قَدْ کَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِکُمْ إِنْ نَعْفُ عَنْ طائِفَةٍ مِنْکُمْ نُعَذِّبْ طائِفَةً بِأَنَّهُمْ کانُوا مُجْرِمِينَ (66) و چون حق تعالى بيان فرمود که اين استهزاء کفر است و به حکم عقل اقدام بر کفر به سبب لهو و لعب غير جايز باشد، پس ثابت گردد قول منافقين‌ «إِنَّما کُنَّا نَخُوضُ وَ نَلْعَبُ» عذر حقيقى نخواهد بود، بلکه عذر بدتر از گناه است، لا جرم نهى از اعتذار به آن به جهت وجوب منع از کلام باطل لازم آمد، لذا مى‌فرمايد: لا تَعْتَذِرُوا: عذر نخواهيد که اعتذار شما دروغ محض است؛ پس اين اعتذار بعد از کشف اسرار سودى ندارد و مثمر ثمرى نخواهد بود. قَدْ کَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِکُمْ‌: بتحقيق کافر شديد بعد از اظهار ايمان به سبب طعن به رسول خدا و ايذاى او، و برهان عقل حکم نمايد که مؤمنين حقيقى و مستحقين ثواب الهى مرتد و کافر شوند به شهوات نفسانى. إِنْ نَعْفُ عَنْ طائِفَةٍ مِنْکُمْ‌: اگر عفو کنيم و در گذريم از گروهى از شما که به اخلاص از نفاق و استهزاء توبه کنند و به صدق تمام به خدا و رسول ايمان آرند مانند محشى بن حمير اشجعى که از نفاق توبه نموده و حقيقتا ايمان آورد و از حق تعالى درخواست نمود که شرف شهادت دريابد، دعاى او مقبول و در حرب يمامه شهيد شد. نُعَذِّبْ طائِفَةً: عذاب کنيم طايفه ديگر را. بِأَنَّهُمْ کانُوا مُجْرِمِينَ‌: به سبب آنکه هستند گناهکاران به اصرار بر نفاق و کفر و عدم بازگشت به توبه و ايمان. ج5، ص 137 در تفسير جرجانى: مراد به طايفه اول، همين محشى بن حمير بود که هرگاه از منافقان استهزاء و طعن پيغمبر شنيدى، بر آنها انکار نمودى و در آن موافقت نکردى. و اگر به سخن او منتهى نشدى، از آنها جدا شدى. چون اين آيه نازل شد، خدمت پيغمبر عرضه داشت: يا رسول اللّه، هرگاه آيتى در شأن منافقان آمدى دانستمى از جمله ايشانم و بدنم بلرزد، اکنون ايمان صحيح آوردم و به رسالت تو تصديق کردم. پس دست به دعا برداشت: خدايا، اگر من به صدق تمام ايمان آوردم شهادت را روزى من فرما، چنانکه کسى نگويد من او را غسل دادم و کفن و دفن نمودم. پس در يمامه شهيد، و هر چه گشتند جسد او را نيافتند.