تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ لَمْ يَأْتِهِمْ نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ قَوْمِ نُوحٍ وَ عادٍ وَ ثَمُودَ وَ قَوْمِ إِبْراهِيمَ وَ أَصْحابِ مَدْيَنَ وَ الْمُؤْتَفِکاتِ أَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ فَما کانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ (70)
بعد از آن بر سبيل تقريع مى‌فرمايد:
ج5، ص 143
أَ لَمْ يَأْتِهِمْ: آيا نيامده ايشان را، يعنى البته رسيده به منافقانى که به لذت فانيه مغرور و از تحصيل لذت باقيه مهجورند. نَبَأُ الَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ: خبر عذاب و نکال کسانى که پيش از ايشان بودند از، قَوْمِ نُوحٍ: امت نوح نبى شيخ الانبياء که به طوفان غرق شدند. وَ عادٍ وَ ثَمُودَ: و قوم عاد که به باد صرصر هلاک شدند، و قوم ثمود که بر جفه و صيحه معذب گشتند. وَ قَوْمِ إِبْراهِيمَ: و قوم حضرت ابراهيم عليه السّلام که به انواع عذاب مبتلا شدند مانند نمرود و نمروديان که به تسلط اضعف لشگر الهى پشه، زهر هلاک را چشيدند.
وَ أَصْحابِ مَدْيَنَ: و اهل مدين که قوم شعيب بودند به آتش يوم الظله مستأصل گشتند. وَ الْمُؤْتَفِکاتِ: و اهل شهرهاى زير و رو شده، که قوم لوط بودند تمام با ساکنين آنان سرنگون شده و سنگهاى سجيل بر آنها باريد و عبرت تمام عالميان گرديد.
أَتَتْهُمْ رُسُلُهُمْ بِالْبَيِّناتِ: آمدند به ايشان تماما پيغمبرانشان به حجتهاى روشن و نشانه‌هاى صحيح و ادلّه قاطعه، و مدت متمادى دعوت نمودند به ايمان و رشد و خير و صلاح. و در مقابل، امت هر يک به عوض تصديق، تکذيب ايشان نموده، اقدام بر مخالفت و عناد و طغيان را به سر حد کمال رسانيده، غرق درياى کفر و شرک غوطه‌ور شدند، لا جرم به عذاب قهر الهى گرفتار و مستأصل گشتند. فَما کانَ اللَّهُ لِيَظْلِمَهُمْ: پس نبوده است خداى تعالى، يعنى از عادت سبحانى نيست که ظلم و ستم نمايد بر ايشان، و بى‌جرم و تقصير عظيم عذاب اليم بر ايشان نازل فرمايد بدون اتمام حجت. وَ لکِنْ کانُوا أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ:
و لکن بودند آن امم معذبه که به نفسهاى خود ستم و ظلم کردند به سبب کفر و تکذيب، و مستحق عقوبت گشتند، پس تعذيب آنها بر وجه عدل بوده نه ظلم.
حضرت امير المؤمنين عليه السّلام در ذيل خطبه‌اى فرمايد: فاعتبروا بما اصاب الامم المستکبرين من قبلکم من بأس اللّه و صولاته و وقايعه و مثلاته و اتّعظوا بمثاوى خدودهم و مصارع جنوبهم.
يعنى: پس عبرت بگيريد به آنچه رسيد به امتهاى سرکش پيش از شما از عذاب الهى و صولات کبريائى و وقايع سبحانى و عقوبات قهارى، و متعظ
ج5، ص 144
شويد و پند يابيد به مکانهاى آنها بعد از هلاکت و محل اقدام ايشان بعد از نزول نقمت.