اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَعَدَ اللّه‌ُ المُؤمِنِين‌َ وَ المُؤمِنات‌ِ جَنّات‌ٍ تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ خالِدِين‌َ فِيها وَ مَساکِن‌َ طَيِّبَةً فِي جَنّات‌ِ عَدن‌ٍ وَ رِضوان‌ٌ مِن‌َ اللّه‌ِ أَکبَرُ ذلِک‌َ هُوَ الفَوزُ العَظِيم‌ُ (72)
وعده داده خداوند مؤمنين و مؤمنات را بهشتهايي که از پاي قصرهاي آنها نهرهايي جاري است هميشه در آن بهشتها هستند و منزلهاي پاکيزه در بهشتهاي عدن و خوشنودي خداوند از آنها بزرگتر از بهشت و آن منازل است و اينکه رستگاري عظيمي است.
وَعَدَ اللّه‌ُ المُؤمِنِين‌َ وَ المُؤمِنات‌ِ خلف وعد از قبايح عقليه است و محال است از خدا صادر شود و نص‌ّ قرآن است إِن‌َّ اللّه‌َ لا يُخلِف‌ُ المِيعادَ آل عمران آيه 7 و مؤمن و مؤمنة کسي را گويند که با عقائد حقّه از دنيا رود و کاري نکند که باعث سلب ايمان شود از انکار ضروري يا اهانت بمقدسات ديني يا ارتکاب عملي که باعث سلب ايمان شود که در اخبار تصريح شده مثل ترک صلوة از روي بي‌اعتنايي که گفتند کافر است يا تضييع صلوة که بدون ايمان از دنيا ميرود يا ترک زکاة و حج و امر بمعروف و نهي از منکر و اعراض از علماء و غير اينها مگر اينکه موفق بتوبه شود و ما در مجلد سوم کلم الطيب چهارده دليل از اخبار در باب بشارات شيعه اقامه کرده‌ايم که اگر کسي با ايمان از دنيا برود اهل نجات است و لو غرق گناه باشد و خطر معاصي اينست که باعث ميشود که بدون ايمان از دنيا رود و همين آيه شريفه خود يک دليل بارزي است زيرا جمع محلي بالف و لام افاده عموم دارد شامل جميع مؤمنين و مؤمنات ميشود (اللهم اجعل عاقبة امرنا خيرا) جنات يک بهشت و دو بهشت نيست جنات عديدة است تَجرِي مِن تَحتِهَا الأَنهارُ معني اينکه نيست که از زير قصرها نهر جاري شود مراد پاي قصرها است بدليل قول فرعون که گفت قال‌َ يا قَوم‌ِ أَ لَيس‌َ لِي مُلک‌ُ مِصرَ وَ هذِه‌ِ الأَنهارُ
جلد 8 - صفحه 269
تَجرِي مِن تَحتِي زخرف آيه 50، مسلما از زير پاي او جاري نبوده و انهار بهشت چهار نهر است بدليل قوله تعالي فِيها أَنهارٌ مِن ماءٍ غَيرِ آسِن‌ٍ وَ أَنهارٌ مِن لَبَن‌ٍ لَم يَتَغَيَّر طَعمُه‌ُ وَ أَنهارٌ مِن خَمرٍ لَذَّةٍ لِلشّارِبِين‌َ وَ أَنهارٌ مِن عَسَل‌ٍ مُصَفًّي محمّد صلّي اللّه عليه و آله و سلّم آيه 71 خالِدِين‌َ فِيها ابد الاباد انتهي ندارد وَ مَساکِن‌َ طَيِّبَةً منزلها و قصرهاي عاليه فِي جَنّات‌ِ عَدن‌ٍ که يکي از هشت بهشت جنة عدن است.
وَ رِضوان‌ٌ مِن‌َ اللّه‌ِ که راضية مرضية باشد اکبر مقامي بالاتر از اينکه نيست حتي دارد که اهل بهشت بعد از آني که در بهشت متنعم ميشوند خطاب ميرسد آيا توقع ديگري داريد عرض ميکنند (ربّنا رضاک) ذلِک‌َ هُوَ الفَوزُ العَظِيم‌ُ اي فوز اعظم من رضا الرب حتي در خبر است
(اذا اشتغل اهل الجنة بالجنة اشتغل اهل اللّه باللّه).