اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
يا أَيُّهَا النَّبِي‌ُّ جاهِدِ الکُفّارَ وَ المُنافِقِين‌َ وَ اغلُظ عَلَيهِم وَ مَأواهُم جَهَنَّم‌ُ وَ بِئس‌َ المَصِيرُ (73)
اي نبي اکرم جهاد و مجاهده کن با کفار و منافقين و سخت بگير با تندي و غلظت با آنها و جايگاه آنها جهنم است و بد بازگشتي است.
اشکال- گفتند پيغمبر صلّي اللّه عليه و آله و سلّم با منافقين جهاد بسيف نميکرد پس اينکه امر چيست، مفسرين بعضي گفتند مراد جهاد بزبان است وعظ و نصيحت و پند و اندرز بعضي گفتند اقامه حدود است بر آنها، بعضي گفتند بانواع ثلاث اولا باليد و ان لم يتمکن پس بلسان و ان لم يمکن فبالقلب، لکن تمام تفسير برأي است و ظاهر آيه بقرينه عطف بالکفار همان جهاد بسيف است غاية الامر بعد از ظهور نفاق آنها و کشف نفاق آنها و آيات در اينکه باب بسيار است لذا ميفرمايد يا أَيُّهَا النَّبِي‌ُّ خطاب و لو بحضرت رسالت است لکن شامل جميع مؤمنين ميشود زيرا بتنهايي
جلد 8 - صفحه 270
جهاد نميکرد با اصحاب و مسلمين تشريف ميبرد.
جاهِدِ الکُفّارَ مگر کساني که معاهده کردند و اهل کتابي که بشرائط ذمه عمل کنند و کساني که در امان مسلمين باشند و يا پناه بآنها بياورند وَ المُنافِقِين‌َ که نفاق آنها ظاهر شود به اينکه خود آنها ظاهر کنند يا خداوند خبر دهد يا مسلمين کشف کنند وَ اغلُظ عَلَيهِم با کمال غلظت و شدت و شجاعت و شهامت بر آنها سخت‌گيري کن اينها ديگر قابل هدايت نيستند وَ مَأواهُم جَهَنَّم‌ُ و عذاب سخت آن وَ بِئس‌َ المَصِيرُ بازگشت آنها که در قيامت زنده شوند بد جايگاهيست