اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مِنهُم مَن عاهَدَ اللّه‌َ لَئِن آتانا مِن فَضلِه‌ِ لَنَصَّدَّقَن‌َّ وَ لَنَکُونَن‌َّ مِن‌َ الصّالِحِين‌َ (75)
و بعضي از اينکه منافقين هستند که با خدا عهد کردند که اگر خداوند بآنها از فضل و کرمش مال عطاء فرمود هر آينه البته صدقه در راه خدا بتهي‌دستان بدهند و هر آينه البته از بنده‌گان صالح شوند يعني عقيده باطني و ايمان حقيقي بياورند و بوظائف ديني عمل کنند.
وَ مِنهُم مَن عاهَدَ اللّه‌َ من تبعيضيه است يعني جمله و ضمير هم مرجعش منافقين سابق الذکر است يعني بعض منافقين کساني هستند که با خدا عهد کردند عهد مثل نذر و قسم است که بصيغه واجب ميشود و صيغه آن عاهدت اللّه است و بايد متعلق عهد راجح باشد مثل نذر و اما متعلق قسم فقط جايز باشد کافيست و اختلاف است که آيا کفاره تخلف عهد مثل نذر است که عتق رقبه يا صيام شهرين متتابعين يا اطعام ستين مسکين است يا آنکه مثل کفاره قسم است که اطعام عشرة مساکين يا کسوه آنها يا تحرير رقبه يعني آزاد کردن رقبه است و اگر متمکن نشد صيام ثلاثة ايام است احوط و اولي بلکه اظهر و اقوي اول است.
جلد 8 - صفحه 273
لَئِن آتانا مِن فَضلِه‌ِ لَنَصَّدَّقَن‌َّ نذر و عهد و قسم دو قسم: است مطلق و مشروط، مطلق بمجرد نذر و عهد و قسم واجب ميشود مثلا نذر کرده فلان روز روزه بگيرد يا عهد کرده فلان قدر صدقه دهد يا قسم ياد کرده فلان عمل را انجام ندهد. و مشروط قبل از تحقق شرط واجب نميشود پس از تحقق واجب ميگردد مثلا نذر کرد که اگر فرزند پسر پيدا کردم يک ماه روزه بگيرم، يا عهد کرد اگر فرزندم شفاء پيدا کرد يک گوسفند صدقه دهم، يا قسم ياد کرد که اگر فلان کار انجام گرفت ديگر فلان عمل را انجام نميدهم، و اينکه مورد شرط است که عهد کردند که اگر از فقر نجات پيدا کردند و مال دار شدند و خداوند بآنها ثروت عنايت فرمود صدقه دهند چه واجبه مثل زکاة و چه مندوبه وَ لَنَکُونَن‌َّ مِن‌َ الصّالِحِين‌َ صالح کسي را گويند که معتقد بجميع عقائد حقّة باشد و بجميع واجبات الهيه عمل کند و تارک جميع معاصي باشد.