اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
الَّذِين‌َ يَلمِزُون‌َ المُطَّوِّعِين‌َ مِن‌َ المُؤمِنِين‌َ فِي الصَّدَقات‌ِ وَ الَّذِين‌َ لا يَجِدُون‌َ إِلاّ جُهدَهُم فَيَسخَرُون‌َ مِنهُم سَخِرَ اللّه‌ُ مِنهُم وَ لَهُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ (79)
کساني که ولنگاري ميکنند کساني را که صدقات مندوبه را بالطوع و الرغبة زياد بذل ميکنند و کساني که بمقدار طاقت خود قليلي بذل ميکنند و اينکه دو دسته را مسخره ميکنند خداوند هم آنها را مسخره ميفرمايد و از براي آنها است عذاب دردناک يک دسته منافقين هستند که مؤمنين را ولنگاري ميکنند در باب صدقات اغنياء مؤمنين که بسيار و مال کثير در راه خدا انفاق بفقراء ميکنند آنها را رمي برياء و سمعه و معروفيت و اسراف و تبذير ميکنند و فقراء که بمقدار طاقت خود قليلي از مال خود را انفاق ميکنند ميگويند که اينکه مال قليل در دستگاه الهي چه تأثيري دارد و هر دو دسته را مسخره ميکنند خداوند هم فرداي قيامت آنها را مسخره ميفرمايد لذا ميفرمايد الّذين ممکن است مبتداء باشد و جمله مستقله
جلد 8 - صفحه 277
و خبرش يَلمِزُون‌َ لمزه همان عيب‌گويي است که بتعبير ما ولنگاري است و ممکن است صفت منافقين باشد که در آيات قبل بيان شده المطّوعين در اصل متطوعين بوده تا در طا ادغام شده و تطوع امر عباديست که فعلش ممدوح است و در ترکش مذمتي نباشد مثل صلوة تطوع مقابل فريضه و تطوعش گفتند براي اينکه بالطوع و الرغبة بجا ميآورد بدون الزام و اجبار.
مِن‌َ المُؤمِنِين‌َ که اينکه منافقين مؤمنيني که مطوعين هستند عيب گويي ميکنند في الصدقات مندوبه مثل صله رحم، دست‌گيري بيچارگان، اعانت مستمندان، نجات درماندگان و امثال اينها ميگويند اينها قصدشان رياء و سمعه و شهرت و معروفيت و خودنمائيست.
وَ الَّذِين‌َ لا يَجِدُون‌َ إِلّا جُهدَهُم و همچنين عيب‌گويي ميکنند مؤمنين تهي دست را که بمقدار طاقت و جهد و جديت خود شيئي قليلي بذل ميکنند حتي ديگران را بر خود مقدم ميدارند وَ يُؤثِرُون‌َ عَلي أَنفُسِهِم وَ لَو کان‌َ بِهِم خَصاصَةٌ حشر آيه 9، به اينکه اينکه اشياء قليله چه نتيجه و فائده بر فقراء دارد و چه درد آنها را دواء ميکند.
فَيَسخَرُون‌َ مِنهُم پس اينها را سخريه و استهزاء و متلک ميگويند سَخِرَ اللّه‌ُ مِنهُم يا مراد جزاء سخريه آنها را فرداي قيامت بآنها ميچشاند يا ملائکه آنها را مسخره ميکنند چنانچه در خبر دارد که آنها را ميبرند نزديک بهشت و يک درب بهشت را باز ميکنند و ميگويند هلمّوا همين که نزديک ميشوند درب بسته ميشود و از درب ديگر آنها را ميخوانند و هکذا تا درب هشتم هر چه دعوت ميکنند اجابت نميکنند وَ لَهُم عَذاب‌ٌ أَلِيم‌ٌ سپس آنها را در جهنم مياندازند و عذاب اليم را مستحق ميشوند.
278