تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
اسْتَغْفِرْ لَهُمْ أَوْ لا تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ إِنْ تَسْتَغْفِرْ لَهُمْ سَبْعِينَ مَرَّةً فَلَنْ يَغْفِرَ اللَّهُ لَهُمْ ذلِکَ بِأَنَّهُمْ کَفَرُوا بِاللَّهِ وَ رَسُولِهِ وَ اللَّهُ لا يَهْدِي الْقَوْمَ الْفاسِقِينَ (80)
ترجمه
طلب آمرزش کن براى آنها يا طلب آمرزش مکن براى آنها اگر طلب آمرزش کنى براى آنها هفتاد مرتبه پس هرگز نمىآمرزد خدا آنها را اين
جلد 2 صفحه 606
براى آنست که آنها کافر شدند بخدا و پيغمبرش و خدا هدايت نمىکند گروه متمرّدان را.
تفسير
صيغه امر براى افاده مبالغه در بىثمرى استغفار است يعنى چه استغفار بکنى براى منافقان چه استغفار نکنى فرقى ندارد خدا نمىآمرزد آنها را ماداميکه بر کفر و نفاق باقى باشند و عدد هفتاد در کلام عرب مانند هزار در فارسى کنايه از زياد است يعنى هر قدر استغفار کنى خدا آنها را نمىآمرزد مثل آنکه کسى بگويد هزار مرتبه اگر بخوانى اجابت نمىکنم و در مجمع ادّعاء اجماع نموده که استغفار براى کفار جائز نيست و از بعضى روايات عامّه و خاصّه استفاده ميشود که بدوا پيغمبر (ص) مختار بوده است در استغفار و ترک آن چنانچه ظاهر آيه است ولى بعدا ممنوع شده است بآيات دالّه بر منع و بنظر حقير پيغمبر اکرم چون رحمة للعالمين بود طلب مغفرت ميفرمود براى بعضى از کفار و منافقانيکه اميدوار بود موّفق به توبه شوند باين معنى که از خداوند مسئلت مىنمود که آنها را موفق بتوبه فرمايد و از گناه آنها بگذرد خصوص کسانيکه قرابت يا سابقه مودّت با آنحضرت داشتند و خداوند باين آيه و آيات ديگر آنحضرت را از حال آنها مطلع فرموده که موفق نخواهند شد و استغفار براى آنها بىثمر است لذا ديگر استغفار نفرمود چنانچه از بعضى از روايات اين باب استفاده مىشود و اين منافات ندارد با آنکه حکم فعلى اين باشد که ماداميکه باقى بر کفرند استغفار براى آنها جائز نباشد و در خاتمه اشاره شده است بآنکه عدم مغفرت براى بخل در ما يا قصور در تو نيست بلکه براى عدم قابليت آنها است براى اين خلعت چون کفر بخدا و پيغمبرش و تمرّد از فرمان بسرکشى و طغيان موجب حرمان ابدى است.