تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) فَرِحَ الْمُخَلَّفُونَ بِمَقْعَدِهِمْ خِلافَ رَسُولِ اللَّهِ وَ کَرِهُوا أَنْ يُجاهِدُوا بِأَمْوالِهِمْ وَ أَنْفُسِهِمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ قالُوا لا تَنْفِرُوا فِي الْحَرِّ قُلْ نارُ جَهَنَّمَ أَشَدُّ حَرًّا لَوْ کانُوا يَفْقَهُونَ (81) فَلْيَضْحَکُوا قَلِيلاً وَ لْيَبْکُوا کَثِيراً جَزاءً بِما کانُوا يَکْسِبُونَ (82) ترجمه‌ شاد شدند بازماندگان بتقاعدشان بر خلاف پيغمبر خدا و ناخوش داشتند که جهاد کنند بمالهاشان و جانهاشان در راه خدا و گفتند بيرون مرويد در گرما بگو آتش جهنّم شديدتر است در گرمى اگر باشند که بفهمند پس بايد بخندند اندک و بايد بگريند بسيار بپاداش آنچه بودند که کسب ميکردند. جلد 2 صفحه 607 تفسير فرح شادى‌اى است که اثرش در قلب ظاهر شود و مخلّف جاى گذارده شده است و مقعد مصدر ميمى است بمعنى قعود و خلاف يا مصدر است بمعنى مخالفت و منصوب است بعنوان مفعول له بودن يا ظرف است بمعنى بعد گفته ميشود اقام خلاف القوم يعنى اقامت نمود بعد از آنها و بنابر اين منصوب است بظرفيّت و خلاصه ظاهر آيه شريفه آنستکه خوشحال شدند منافقان باقى ماندگان در مدينه بآنکه تقاعد نمودند از جهاد بعد از خروج پيغمبر (ص) يا براى مخالفت با آنحضرت و کراهت داشتند از جهاد در راه خدا باموال و نفوس خودشان با آنکه بايد با ميل و رغبت حاضر براى ادراک اين سعادت باشند و در صورت عدم تمکن از آن بايد محزون شوند از عدم توفيق خودشان اگر واقعا مسلمان و فهميده باشند پس معلوم ميشود نيستند و دليل ديگر بر نفاق و جهالت آنها آنستکه گفتند به اتباع و رفقاى خودشان يا مسلمانان که بيرون نرويد در اين شدّت گرما که خوف و خطر هلاکت است و جواب آنها آنستکه بگوئى اگر شما از گرما باک داريد مخالفت امر خدا و پيغمبر موجب دخول در آتش جهنم است که قابل مقايسه نيست حرارت آن آتش با حرارت هواى تابستان و موجب هلاکت دائمى است و قصّه جدّ بن قيس در ضمن تفسير آيه شريفه و منهم من يقول ائذن لى و لا تفتنى گذشت پس معلوم ميشود آنها منافق و نفهمند که ترجيح دادند دفع حرارت دنيا را بر کسب آتش جهنم پس بايد بخندند و خوشحال باشند مدت کمى تا خداوند و پيغمبرش آنها را بسزاى کردارشان برسانند و بگريند و محزون باشند مدت زيادى در دنيا و آخرت يا آخرت فقط بپاداش کفر و نفاق و تخلّف از جهاد که مکتسب خودشان است و صيغه امر براى افاده حتميّت است.