در فرهنگ قرآن، «شجر» علاوه بر درخت، به «بوته» هم گفته مىشود. مثلًا به بوته کدو مىگويد: «شَجَرَةً مِنْ يَقْطِينٍ» «1»، بنابراين اگر در روايات و تفاسير مىخوانيم که مراد از شجر در اين آيه گندم است، جاى اشکال نيست.
«جنات» به باغهاى دنيا نيز گفته مىشود، چنانکه در سورهى قلم آيه 17 آمده است: «إِنَّا بَلَوْناهُمْ کَما بَلَوْنا أَصْحابَ الْجَنَّةِ» ما صاحبان باغ را آزمايش کرديم. آنچه از آيات ديگر قرآن و روايات استفاده مىشود، باغى که آدم در آن مسکن گزيد، بهشت موعود نبوده است زيرا:
1. آن بهشت، براى پاداش است و آدم هنوز کارى نکرده بود که استحقاق پاداش داشته باشد.
«أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَ لَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جاهَدُوا مِنْکُمْ» «2»
2. کسىکه به بهشت وارد شود، ديگر خارج نمىشود. «وَ ما هُمْ مِنْها بِمُخْرَجِينَ» «3»
3. در آن بهشت، امر و نهى و ممنوعيّت و تکليف نيست، در حالى که آدم از خوردن درخت نهى شد. به علاوه در روايات اهل بيت عليهم السلام نيز آمده است که بهشت آدم، بهشت موعود نبوده است.
نهى حضرت آدم، نهى تکليفى نبود که انجامش حرام باشد، بلکه جنبهى توصيه و راهنمايى داشت.
«1». صافات، 146.
«2». آلعمران، 142.
«3». حجر، 48.
جلد 1 - صفحه 97