تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ لا عَلَى الَّذِينَ إِذا ما أَتَوْکَ لِتَحْمِلَهُمْ قُلْتَ لا أَجِدُ ما أَحْمِلُکُمْ عَلَيْهِ تَوَلَّوْا وَ أَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ حَزَناً أَلاَّ يَجِدُوا ما يُنْفِقُونَ (92)
وَ لا عَلَى الَّذِينَ: (عطف بر على الضعفاء يا بر على المحسنين) يعنى همچنين حرجى و عتابى و بأسى نيست بر آن کسانى که از درماندگى و بيچارگى. إِذا ما أَتَوْکَ: چون آمدند به سوى تو و درخواست نمودند.
لِتَحْمِلَهُمْ: تا ايشان را سوار کنى و به جنگ برى. قُلْتَ لا أَجِدُ: در حالتى که گفتى تو در اين وقت به جواب آنها نمى‌يابم و ندارم. ما أَحْمِلُکُمْ عَلَيْهِ: چيزى را و چهارپائى را که شما را سوار نمايم. تَوَلَّوْا وَ أَعْيُنُهُمْ تَفِيضُ مِنَ الدَّمْعِ:
(جواب اذا) يعنى چون از سوارى نااميد شدند برگشتند از نزد تو در حالى که چشمهاى ايشان روان مى‌شد از اشک، يعنى اشک از ديدگان آنها مى‌ريخت و جارى بود.
نکته- اين عبارت ابلغ است از تفيض دمعها، زيرا دال است بر آنکه اشک چشم فياض شده.
حَزَناً: به جهت اندوه يا در حالتى که اندوهگين بودند، يا محزون شدند محزون شدنى. أَلَّا يَجِدُوا ما يُنْفِقُونَ: به سبب آنکه نمى‌يافتند آنچه را که خرج کنند در آن سفر، و اين جماعت را بکائين گويند، يعنى گريه کنندگان.
در انوار گويد: «1» ايشان هفت نفر بودند خدمت حضرت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله آمده عرض کردند: يا رسول اللّه، ما را قصد جهاد و جنگ است و پياده مانده‌ايم،
«1» منهج ج 4 ص 313.
ج5، ص 175
مرکب عنايت فرما تا سوار شده همراه شويم. حضرت فرمود: آنچه مى‌جوئيد نمى‌يابيد. ايشان گريان شده از خدمت آن حضرت برگشتند. ابن عمير و عباس و عثمان آنها را توشه داده همراه بردند. ابو حمزه ثمالى (رحمه الله) روايت نموده که ايشان هفت نفر بودند از قبايل متفرقه. «1» حاصل آنکه حق تعالى فرمايد بر اين جماعت، اگر تخلف نمايند از جهاد، بأسى و گناهى نيست.