اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
الأَعراب‌ُ أَشَدُّ کُفراً وَ نِفاقاً وَ أَجدَرُ أَلاّ يَعلَمُوا حُدُودَ ما أَنزَل‌َ اللّه‌ُ عَلي رَسُولِه‌ِ وَ اللّه‌ُ عَلِيم‌ٌ حَکِيم‌ٌ (97)
عربهاي باديه نشين کفر و نفاق آنها سخت‌تر و شديدتر است از عربهاي شهرنشين و آنها سزاوارترند به اينکه ندانند حدود آنچه نازل فرموده خداوند بر پيغمبر خود و خداوند عالم است باحوال آنها و حکيم است در جزاء اعمال آنها الأَعراب‌ُ أَشَدُّ کُفراً وَ نِفاقاً زيرا قساوت قلب آنها بيشتر است و دست آنها کوتاه‌تر است از علم و فراگرفتن احکام و مشاهده اخلاق و معجزات نبي‌ّ صلّي اللّه عليه و آله و سلّم چنانچه رعايا که دست آنها از دامن علماء کوتاه‌تر است از شهريها بجهالت و حماقت شديدتر هستند و لذا دعات باطله بيشتر باينها توجه دارند براي اضلال و گمراهي آنها و لذا مي‌گوييم عرب شهرنشين است و اطلاق عرب بر آنها يعني معرب ما في الضمير هستند و حقائق را درک ميکنند و بيان ميکنند و باديه‌نشين اعرابي است و جمع آن اعراب است.
وَ أَجدَرُ يعني سزاوارتر و احري هستند که جاهل بحدود الهي باشند أَلّا يَعلَمُوا يعني بان لا يعلموا و ظاهرا مراد جهل مقابل عقل است لذا در کافي ابواب بسياري در اينکه موضوع ذکر کرده بنام کتاب عقل و جهل و بتعبير ديگر اطلاق حمق ميشود که قوه درّاکه آنها کم است و نميدانند.
حُدُودَ ما أَنزَل‌َ اللّه‌ُ عَلي رَسُولِه‌ِ چون تمام دستورات الهيه حدودي دارد
جلد 8 - صفحه 298
نبايد بدون الحد قناعت کرد و نبايد از حد تجاوز نمود (الشي‌ء اذا جاوز عن حده انقلب الي ضده) چه در باب عبادات مثل نماز، روزه، حج، جهاد و امثال آنها و چه در باب معاملات بيع، رهن، اجاره و امثال اينها، چه در باب ميراث، ديات قصاص، اجراء حدود و غير اينها از فروع فقهيه و همچنين در باب اخلاق که اگر در طرف افراط يا تفريط رفت جزو رذائل ميشود، و همچنين در باب عقائد کوتاهي يا غلوّ نبايد کرد و اکثر ناس عالم بحدود الهي نيستند چه رسد بباديه‌نشينان وَ اللّه‌ُ عَلِيم‌ٌ حَکِيم‌ٌ که مکرر در مکرر توضيح شده.