اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ مِن‌َ الأَعراب‌ِ مَن يَتَّخِذُ ما يُنفِق‌ُ مَغرَماً وَ يَتَرَبَّص‌ُ بِکُم‌ُ الدَّوائِرَ عَلَيهِم دائِرَةُ السَّوءِ وَ اللّه‌ُ سَمِيع‌ٌ عَلِيم‌ٌ (98)
و بعضي از اينکه اعرابي که اشدّ کفرا و نفاقا بودند آنچه که از آنها گرفته ميشد مثل زکاة يا ساير اموال براي مصارف بيت المال آن را غرامت و ضرر و خسارت ميدانند و انتظار داشتند که بر شما مسلمين يک پيشامدهاي سويي بيايد که آنها ديگر از دست شما خلاص شوند غافل از اينکه بر آنها پيش آمد سوء متوجه شده و خداوند ميشنود کلام آنها را و ميداند اعمال و اخلاق آنها را.
وَ مِن‌َ الأَعراب‌ِ من تبعيضيه است که اينکه بعض از ساير منافقين از اعراب بودند که بدتر و عداوت آنها زيادتر بود و از ترس جان و مال خود اظهار ايمان کردند و ناچار بودند با مسلمين معاشرت داشته باشند البته بايد بظواهر اسلام عمل کنند مثلا بدادن زکاة و خمس و مصارف جهاد و امثال اينها.
مَن يَتَّخِذُ ما يُنفِق‌ُ مَغرَماً غرامت جرم و خسارت است که انسان ناچار است مصرف کند، اينها که عقيده باطني نداشتند و بخل ذاتي آنها با کمال اکراه ميدادند و انتظار دارند کي شود که بتوانند ندهند.
جلد 8 - صفحه 299
وَ يَتَرَبَّص‌ُ بِکُم‌ُ الدَّوائِرَ جمع دائرة بمعني پيش‌آمد سوء که در اينکه غزوات شکستي بمسلمين وارد شود و ضعفي در آنها پيدا گردد که ديگر آنها سلطه و قدرتي نداشته باشند غافل از اينکه خداوند روزبروز علم اسلام را بلندتر و عظمت و قدرت و شوکت مسلمين را زيادتر ميکند و فتوحات اسلامي و غلبه بر کفار شديدتر ميگردد عَلَيهِم دائِرَةُ السَّوءِ که خداوند آنها را رسوا فرمود و مسلمين را آگاه کرد از نفاق آنها که ديگر معامله اسلام با آنها نکنند و معاشرت با آنها را ترک کنند و آنها را بخود راه ندهند و اينکه پيش آمد سوء بر آنها متوجه شد که دستور بيايد جاهِدِ الکُفّارَ وَ المُنافِقِين‌َ که در آيه 74 همين سوره گذشت و در سوره تحريم آيه 9 نيز ميفرمايد يا أَيُّهَا النَّبِي‌ُّ جاهِدِ الکُفّارَ وَ المُنافِقِين‌َ وَ اغلُظ عَلَيهِم وَ مَأواهُم جَهَنَّم‌ُ وَ بِئس‌َ المَصِيرُ چه دائره سويي بدتر از اينکه پيدا ميشود.
وَ اللّه‌ُ سَمِيع‌ٌ بگفتار آنها عليم ببواطن آنها از نفاق و ساير اخلاق فاسده و باعمال و رفتار و کردار آنها.