اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
70خُذ مِن أَموالِهِم صَدَقَةً تُطَهِّرُهُم وَ تُزَکِّيهِم بِها وَ صَل‌ِّ عَلَيهِم إِن‌َّ صَلاتَک‌َ سَکَن‌ٌ لَهُم وَ اللّه‌ُ سَمِيع‌ٌ عَلِيم‌ٌ (103)
بگير از اموال مؤمنين صدقه را پاک کن آنها را از معاصي و خالص فرما آنها را از کثافات باين صدقه و صلوات بفرست بر آنها محققا صلوات تو باعث سکونت و اطمينان قلب آنها است و خداوند ميشنود صلوات تو را و ميداند صدقه آنها را خُذ مِن أَموالِهِم صَدَقَةً بعضي گفتند مراد زکاة است و بر طبقش خبري از کافي از حضرت صادق عليه السّلام نقل ميکنند که پس از نزول اينکه آيه حضرت فرستاد منادي ندا کند بتکليف زکاة، و بعضي گفتند مراد صدقات مندوبه است چنانچه اخبار بسياري داريم که ائمه عليهم السلام در موارد صدقات مندوبه تمسک باين آيه فرموده‌اند، و بعضي گفتند مراد صدقه کسانيست که در آيه قبل فرموده خَلَطُوا عَمَلًا صالِحاً وَ آخَرَ سَيِّئاً لکن تحقيق اينست که مراد جميع و مطلق صدقات است بقرينه من اموالهم که جمع مضاف است شامل جميع اموال ميشود خصوص اموال زکوي و تفسير بزکوة يا بعض صدقات خاصه بيان مصداق است، بناء علي هذا امر خذ مطلق الامر است اعم‌ّ از امر وجوبي يا ندبي در صدقات واجبه واجب و در مندوبه مستحب‌ّ و اينکه امر اختصاص برسول اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم ندارد بلکه بعد از آن حضرت در ائمه عليهم السلام هم جاريست بنص اخبار بلکه در نواب ائمه خاصه و عامه بتنقيح مناط قطعي هم جاريست و مسئله زکاة و صدقات مندوبه و کفارات و مطلق انفاقات را در مجلد اول در ذيل آيه شريفه وَ مِمّا رَزَقناهُم يُنفِقُون‌َ مفصلا بيان کرديم مراجعه فرمائيد تُطَهِّرُهُم از معاصي که زکاة و ساير صدقات کفاره گناهان است و اخبار در هر موردي بسيار داريم که در محال خود بيان شده وَ تُزَکِّيهِم از اخلاق رذيله مخصوصا صفت خبيثه بخل که فرمود
(اسخي النّاس من ادّي زکاة ماله)
جلد 8 - صفحه 306
بها يعني بدادن صدقه هم از معاصي پاک ميشوند و هم از اخلاق رذيله تزکيه پيدا ميکنند وَ صَل‌ِّ عَلَيهِم صلوة از جانب حق نزول رحمت است و از طرف بنده طلب رحمت است و از طرف ملائکه ايصال رحمت است إِن‌َّ اللّه‌َ وَ مَلائِکَتَه‌ُ يُصَلُّون‌َ عَلَي النَّبِي‌ِّ يا أَيُّهَا الَّذِين‌َ آمَنُوا صَلُّوا عَلَيه‌ِ وَ سَلِّمُوا تَسلِيماً احزاب آيه 56 [اللهم‌ّ صل‌ّ و سلّم علي محمّد و آله] إِن‌َّ صَلاتَک‌َ سَکَن‌ٌ لَهُم چون مسلّما دعاء نبي مستجاب است و شفاعت او مقبول و طلب مغفرت او غفران است لذا باعث اطمينان و سکونت نفس ميشود وَ اللّه‌ُ سَمِيع‌ٌ گفتيم اطلاق سميع بر خداوند دو معني دارد يکي عالم بمسموعات و يکي ترتيب اثر بر عرائض و دعاء بنده‌گان و در اينجا مناسب معناي دومي است عليم بافعال بندگان از دادن زکوات و صدقات و انفاقات بلکه بدست او ميرسد چنانچه در آيه بعد ميفرمايد