اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
أَ لَم يَعلَمُوا أَن‌َّ اللّه‌َ هُوَ يَقبَل‌ُ التَّوبَةَ عَن عِبادِه‌ِ وَ يَأخُذُ الصَّدَقات‌ِ وَ أَن‌َّ اللّه‌َ هُوَ التَّوّاب‌ُ الرَّحِيم‌ُ (104)
آيا نميدانند اينکه خداوند تبارک و تعالي قبول ميفرمايد توبه را از بندگان خود و ميگيرد صدقات را و محققا خداوند تواب است بسيار قبول توبه ميکند و مورد رحمت خود قرار ميدهد.
أَ لَم يَعلَمُوا يعني بايد بدانند و معرفت داشته باشند که خداوند ذات مقدسش جامع جميع صفات کمال و منزه از جميع عيوب و نواقص است و افعالش تماما حسن است و مطابق حکم و مصالح است و نسبت ببندگانش کمال لطف و تفضل و عنايت را دارد
[چنانش سر لطف با هر تن است || که هر بنده گويد خداي من است]
و البته قبولي توبه عقلا و شرعا حسن است و أَن‌َّ اللّه‌َ هُوَ يَقبَل‌ُ التَّوبَةَ عَن عِبادِه‌ِ
جلد 8 - صفحه 307
و لو يک ساعت قبل الموت بلکه در حديث قدسي است
(اغفر و لا ابالي)
که اگر بدون توبه هم از دنيا رود مغفرت او شامل حالش ميشود.
وَ يَأخُذُ الصَّدَقات‌ِ که در اخبار دارد صدقه اول بدست خدا ميرسد بعد بدست فقير و لذا ائمه عليهم السلام ميبوسيدند صدقه را، و مراد از دست خدا يعني قبل از رسيدن بدست فقير مورد قبول ميشود و در دفتر ثبت ميگردد و اجرش بمعطي داده ميشود هفصد بلکه مضاعف مَثَل‌ُ الَّذِين‌َ يُنفِقُون‌َ أَموالَهُم فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ کَمَثَل‌ِ حَبَّةٍ أَنبَتَت سَبع‌َ سَنابِل‌َ فِي کُل‌ِّ سُنبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَ اللّه‌ُ يُضاعِف‌ُ لِمَن يَشاءُ بقرة آيه 262 وَ أَن‌َّ اللّه‌َ هُوَ التَّوّاب‌ُ الرَّحِيم‌ُ با سه تأکيد کلمه ان‌ّ و کلمه هو و جمله اسميه توّاب است صيغه مبالغه ممکن است مراد کثرت قبول باشد
بازآ بازآ هر آنچه هستي بازآ || گر کافر و گبر و بت‌پرستي بازآ
اينکه درگه ما درگه نوميدي نيست || صد بار اگر توبه شکستي بازآ
و ممکن است مراد اعلا مرتبه قبول باشد که از نامه عمل محو فرمايد و از نظر کرام الکاتبين بيرون فرمايد و بجاي معاصي حسنات نوشته شود فَأُولئِک‌َ يُبَدِّل‌ُ اللّه‌ُ سَيِّئاتِهِم حَسَنات‌ٍ فرقان آيه 70، و علاوه از توابيت رحيم است رحمت‌هاي غير متناهيه الهيه شامل حال آنها ميشود.