اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
إِن‌َّ اللّه‌َ اشتَري مِن‌َ المُؤمِنِين‌َ أَنفُسَهُم وَ أَموالَهُم بِأَن‌َّ لَهُم‌ُ الجَنَّةَ يُقاتِلُون‌َ فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ فَيَقتُلُون‌َ وَ يُقتَلُون‌َ وَعداً عَلَيه‌ِ حَقًّا فِي التَّوراةِ وَ الإِنجِيل‌ِ وَ القُرآن‌ِ وَ مَن أَوفي بِعَهدِه‌ِ مِن‌َ اللّه‌ِ فَاستَبشِرُوا بِبَيعِکُم‌ُ الَّذِي بايَعتُم بِه‌ِ وَ ذلِک‌َ هُوَ الفَوزُ العَظِيم‌ُ (111)
محققا خداوند خريداري فرمود از مؤمنين جانهاي آنها را و اموال آنها را به اينکه از براي آنها باشد بهشت که ثمن جان و مال آنها است و اينکه مؤمنين جهاد ميکنند در راه خدا و مقاتله ميکنند با مشرکين پس ميکشند مشرکين را و کشته ميشوند و اينکه معامله وعده الهي است حق است در تورات و انجيل و قرآن و کيست با وفاتر از خدا بعهد و قرارداد پس بشارت باد شما مؤمنين را باين فروش که نموديد
جلد 8 - صفحه 317
و با خدا معامله کرديد و اينکه معامله نفعش بسيار است و فوز عظيم است إِن‌َّ اللّه‌َ اشتَري بيع و شري هر دو بمعني فروختن است و اشتري بمعني قبول بيع است که بمعني خريدن تعبير ميکنند و شرط بيع اينکه است که بايع مالک مبيع باشد و جان و مال و ما سوي اللّه تمام بملکيت حقيقيه ملک خدا است بنا بر اينکه اينجا اشکال متوجه ميشود که خداوند که خود مالک است چگونه ميخرد ملک خود را و معني مبايعه تبديل ملکية است و معني ندارد تمليک مالک لذا مفسرين گفتند اينکه اطلاق مجازي است و بنحو من العناية و همين اشکال را در آيه شريفه مَن ذَا الَّذِي يُقرِض‌ُ اللّه‌َ قَرضاً حَسَناً بقره آيه 24 حديد آيه 11 هم شده و همين جواب را داده‌اند.
لکن ما مي‌گوييم بنا بر اينکه اشکال اشکال ديگري هم توليد ميشود که بهشت هم که بازاء آن داده ميشود از ملک خدا بيرون نميرد پس مالک مبيع و ثمن يکي است پس مبادله معني ندارد بلکه اشکال سومي هم متوجه ميشود و آن اينست که جميع معاملات بين عباد از بيع، اجاره، قرض، صلح و ساير انتقالات تماما باطل ميشود زيرا عوضين ملک خدا است و معني ندارد مبادله بين دو چيز که هر دو ملک ثالثي است و طرفين مالک نباشند بلکه معني ندارد سرقت و غصب و نحوه اينها زيرا از ملک مالک خارج نشده و سلطنت مالک برجا است.
و حل‌ّ جميع اشکالات اينست که ملکيت ذي مراتب است طولي نه عرضي مالک بالذات خداست لِلّه‌ِ مُلک‌ُ السَّماوات‌ِ وَ الأَرض‌ِ در بسياري از آيات و دون او ملکيت پيغمبر و امام است بجعل الهي چنانچه در اخبار داريم
(الارض کلها للامام)
و دون آن ملکيت شخصيه است که خداوند براي اشخاص جعل فرموده و تمام معاملات و معاوضات بر طبق اينکه ملکيت است و انسان مالک نفس خود و ملک خود هست اگر از ملک خود خارج کرد و در راه الهي صرف کرد خداوند بازاء آن
جلد 8 - صفحه 318
بهشت را بهمين مرتبه از ملکيت باو عنايت ميفرمايد و اينکه معاوضه هم خاص بمؤمنين است کفار و مشرکين اگر جان و مال خود را صرف کنند ما بازاء ندارد لذا ميفرمايد مِن‌َ المُؤمِنِين‌َ دون غيرهم أَنفُسَهُم وَ أَموالَهُم اما نفوس خود يا در راه جهاد صرف کنند يا در عبادات بدنيه مثل صلوة، صوم، قضاء حوائج مؤمنين و ساير عبادات و اموال خود را در راه جهاد يا عبادات ماليه مثل زکاة، خمس صدقات و حج و ساير عبادات ماليه بِأَن‌َّ لَهُم‌ُ الجَنَّةَ بازاء آن بهشت را در تصرف آنها ميدهد و براي هر يک سهمي از آن مقرر فرموده باختلاف مراتب آنها.
يُقاتِلُون‌َ فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ مقاتله با کفار و مشرکين و معاندين در صورتي که مراعات شرائط آنها بشود که باذن رسول و امام و در مورد دفاع اذن مجتهد جامع الشرائط بلکه در بعض موارد خاصه احتياج باذن هم ندارد مثل دفع ظالم و سارق و کسي که اراده قتل او را داشته باشد.
فَيَقتُلُون‌َ بکشند دشمنان دين را وَ يُقتَلُون‌َ کشته و شهيد شوند که حيات ابدي را درک کنند چنانچه ميفرمايد وَ لا تَحسَبَن‌َّ الَّذِين‌َ قُتِلُوا فِي سَبِيل‌ِ اللّه‌ِ أَمواتاً بَل أَحياءٌ عِندَ رَبِّهِم يُرزَقُون‌َ آل عمران آيه 163.
وَعداً عَلَيه‌ِ حَقًّا وعده الهي حق است إِن‌َّ اللّه‌َ لا يُخلِف‌ُ المِيعادَ آل عمران آيه 7، فِي التَّوراةِ وَ الإِنجِيل‌ِ وَ القُرآن‌ِ که در تمام شرايع حکم جهاد بوده و در کتب سماويه خداوند اينکه وعده را داده.
وَ مَن أَوفي بِعَهدِه‌ِ مِن‌َ اللّه‌ِ کيست باوفاتر بعهد از خدا زيرا بسياري که خلف عهد ميکنند و بسياري تمکن از وفاء ندارند فَاستَبشِرُوا بِبَيعِکُم‌ُ الَّذِي بايَعتُم بِه‌ِ چه بشارتيست بهتر از اينکه جايي که در معرض زوال است و مالي که وارث ميبرد و ما بازايي ندارد انسان چنين معامله با خدا بکند و البته وَ ذلِک‌َ الفَوزُ العَظِيم‌ُ و اي‌ّ فوز و اي‌ّ عظيم رزقنا اللّه بجاه محمّد و آله صلّي اللّه عليه و آله و سلّم در رکاب
جلد 8 - صفحه 319
حضرت صاحب الامر عجل اللّه تعالي فرجه.