اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
التّائِبُون‌َ العابِدُون‌َ الحامِدُون‌َ السّائِحُون‌َ الرّاکِعُون‌َ السّاجِدُون‌َ الآمِرُون‌َ بِالمَعرُوف‌ِ وَ النّاهُون‌َ عَن‌ِ المُنکَرِ وَ الحافِظُون‌َ لِحُدُودِ اللّه‌ِ وَ بَشِّرِ المُؤمِنِين‌َ (112)
ترجمه واضح است التائبون بيان صفات مؤمنين است که در آيه قبل فرمود إِن‌َّ اللّه‌َ اشتَري مِن‌َ المُؤمِنِين‌َ و مرفوع بودن اينکه صفات بتقدير ضمير است يعني مؤمنين هم التائبون و توبه اختصاص بمؤمن عاصي ندارد بلکه اعبد و ازهد و اتقاي ناس هم بايد خود را مقصّر بداند و طلب توبه کند حتي نبي‌ّ اکرم صلّي اللّه عليه و آله و سلّم که از همه انبياء در همه کمالات افضل بود در مناجاتش عرض کند
(ما عرفناک حق معرفتک و ما عبدناک حق عبادتک)
العابدون و مؤمنين در عبادت حق داراي مراتب مختلفه از جهات عديده هستند از حيث کميات کثرة و قلّة و از حيث کيفيات مراعات جهات واجبه و مندوبه و از حيث معنويات مراعات شرائط قبول و از حيث نيّات و دواعي قربي الحامدون در هر حالي در ضيق و سعه، ضعف و قوّت، بلاء و نعمت، مرض و صحت، فقر و ثروت و غير اينها دارد حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم هر موقعي که نعمتي متوجه ميشد ميفرمود الحمد للّه علي هذه النعمة و هر موقعي بلاء نازل ميشد ميفرمود الحمد للّه علي کل حال.
السائحون در بعض اخبار تفسير شده بصوم لکن بيان مصداق است و از ماده سياحت است شامل ميشود کسي که قدمي در راه دين و حق بردارد چه در طلب علم يا هدايت اهل ضلالت يا حج يا زيارت ائمه عليهم السلام يا قضاء حوائج مسلمين الرّاکِعُون‌َ السّاجِدُون‌َ صلوات فرائض و نوافل و ساير صلوات مندوبه الآمِرُون‌َ بِالمَعرُوف‌ِ وَ النّاهُون‌َ عَن‌ِ المُنکَرِ که اينکه دو قرين يکديگرند لذا
جلد 8 - صفحه 320
بحرف عطف ذکر شده و دو رکن اعظم دين هستند.
وَ الحافِظُون‌َ لِحُدُودِ اللّه‌ِ تمام امور مربوطه بدين حدودي دارد از عقائد و اخلاق و اعمال و قوانين و احکام تکليفيه و وضعيه بايد از حدّ خود تجاوز نکند و کوتاهي در آن نشود و اينکه صفات فرد اهم‌ّ آن ائمه اطهار [ع] هستند چنانچه در بسياري از اخبار تفسير بائمه معصومين شده و غير اينها هر که باشد جامع اينکه صفات نيست وَ بَشِّرِ المُؤمِنِين‌َ کانّه ساير مؤمنين که داراي اينکه صفات نيستند بخصوص صفت اخيره که حفظ حدود اللّه باشد حالت يأسي بآنها دست داده خداوند براي اينکه آنها مأيوس نشوند امر فرمود نبي‌ّ اکرم را که بشارت دهد آنها را که خداوند شما را هم از فيض و رحمت و بهشت محروم نميفرمايد زيرا کلمه المؤمنين جمع محلي بالف و لام است افاده عموم ميکند که اگر با ايمان از دنيا رفتيد بالاخره نجات پيدا ميکنيد و توهّم اينکه بشارت خاص آن مؤمنين است که داراي اينکه صفات باشند که خصوص معصومين عليهم السلام باشد خلاف ظاهر بلکه خلاف بسياري از آيات و اخبار است.