تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) وَ ما کانَ اللَّهُ لِيُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُمْ ما يَتَّقُونَ إِنَّ اللَّهَ بِکُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ (115) شأن نزول‌ «1»- از بعض مفسرين: قومى از مسلمانان قبل از نزول فرائض مردند. مسلمانان عرض کردند: برادران ما مردند پيش از فرائض، منزلت آنها چه خواهد بود؛ آيه شريفه نازل شد: وَ ما کانَ اللَّهُ‌: و نيست خداى تعالى، و شايسته مقام ربوبى، و در حکمت حکيم على الاطلاق جايز نباشد. لِيُضِلَّ قَوْماً: که حکم فرمايد به گمراهى قومى، يا تباه و ضايع گرداند قومى را به اين وجه که اسم ضلالت بر ايشان نهد و بدون امر و نهى مؤاخذه فرمايد. بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ‌: بعد از آنکه راه نمود ايشان را و «1» مجمع ج 3 ص 77. ج5، ص 221 حکم به هدايت آنها نمود به الطاف خود که به اختيار ايمان آوردند. حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُمْ‌: تا آنکه روشن فرمايد براى ايشان. ما يَتَّقُونَ‌: آنچه واجب است که از آن پرهيز کنند 2- معنى آيه آنکه: خداى تعالى عذاب نفرمايد و گمراه نگرداند از راه بهشت تا بيان نفرمايد براى آنها حلال و حرام را، و اين آيه جارى مجراى آن آيه است‌ «وَ ما کُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا» «1» 3- نزد جمعى آيه در شأن کسانى است که قبل از تحويل قبله مردند. «2» 4- چون حق تعالى امر فرمود مؤمنان را به بعض فرايض و به آن عمل نمودند بعد از آنکه غايب شده بودند از محضر پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله حق تعالى آن احکام را به جهت حکمت و مصلحت نسخ فرمود. پس از برگشتن، صحابه را ديدند بر خلاف آن عمل مى‌کردند. خدمت پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله عرضه داشتند، حکم ما چيست؛ حق تعالى در باره آنها اين آيه را نازل فرمود که خداى تعالى ابطال عمل قومى نفرمايد که بر منسوخ عمل، و به طريق جهالت باقى بودند تا وقتى که علم به آن پيدا کنند. إِنَّ اللَّهَ بِکُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ‌: بتحقيق خداى تعالى به همه چيز از احوال اول و آخر آن داناست، و بيان فرمايد به حسب حکمت و مصلحت. و چون حضرت سبحان منع مؤمنان فرمود از استغفار براى مشرکان، و اين متضمن وجوب تبرى و بيزارى ايشان بود از جميع مشرکان. بعد از آن بيان فرمايد که ذات احديت الهى مالک کل موجودات و متولى امور همه و غالب بر جميع مى‌باشد، تا از ما عداى او تبرى کنند و نصرت و اعانت از او طلبند و قطع اميد نمايند از نصرت و ولايت کفره، پس مى‌فرمايد: