تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) وَ ما کانَ اللَّهُ لِيُضِلَّ قَوْماً بَعْدَ إِذْ هَداهُمْ حَتَّى يُبَيِّنَ لَهُمْ ما يَتَّقُونَ إِنَّ اللَّهَ بِکُلِّ شَيْ‌ءٍ عَلِيمٌ (115) إِنَّ اللَّهَ لَهُ مُلْکُ السَّماواتِ وَ الْأَرْضِ يُحْيِي وَ يُمِيتُ وَ ما لَکُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ مِنْ وَلِيٍّ وَ لا نَصِيرٍ (116) ترجمه‌ و نباشد خدا که گمراه کند جمعى را بعد از آنکه هدايت نمود آنانرا تا آنکه بيان کند براى ايشان آنچه را بايد پرهيز کنند همانا خداوند بهر چيزى دانا است‌ همانا خدا مر او راست پادشاهى آسمانها و زمين زنده ميکند و ميميراند و نيست مر شما را غير از خدا هيچ صاحب اختيارى و نه ياورى. تفسير خداوند حکم نکرده و نمى‌کند بضلالت و گمراهى جماعتى و وانميگذارد آنها را بحال خودشان و سلب نميفرمايد عنايت خود را از ايشان تا وقتى که بيان بفرمايد براى آنها بتوسط انبياء و اولياء چيزهائى را که واجب است از آنها پرهيز نمايند مانند محرمات و ترک واجبات چنانچه در کافى و عيّاشى و توحيد از امام صادق (ع) نقل نموده که تا بشناساند بآنها موجبات سخط و رضاى خود را و پس از بيان اگر عمل نمودند جزاى آنها بهشت است و الّا سزاى آنها جهنم است و حکم خداوند است بضلالتشان و منع از ترحّمشان و واگذاردنشان بحال خودشان چون خداوند بهر چيزى دانا است و ميداند مواقع حسن و قبح عذاب و ثواب را و پادشاهى آسمانها و زمين ازان اوست و اختيار حيات و موت بدست اوست و شما غير از او صاحب اختيار و حافظ و نگهبان و نگهدارى نداريد البتّه چنين پادشاه قادر بى‌نيازى بکسى ظلم نميکند و تا حجّت را تمام ننمايد بر خلق خود آنها را عذاب نميفرمايد و در شأن نزول آيه بعضى گفته‌اند که چون جمعى از مسلمانان قبل از نزول فرائض وفات کرده بودند مسلمانان بحضرت رسول عرض کردند حال آنها چه ميشود آيا معذبند يا خير اين آيه نازل شد و بعضى گفته‌اند بعد از نسخ بعضى از احکام سؤال نمودند از حال کسانيکه اطلاع پيدا نکرده بودند بر نسخ از مسلمانان مانند کسانيکه بجانب بيت المقدّس نماز ميخواندند بعد از تحويل قبله بجانب کعبه براى آنکه هنوز مطّلع بر تحويل نشده بودند پس اين آيه نازل شد و بنابر اين بايد بيان و اصل شود تا حجّت از خدا بر خلق تمام گردد چنانچه در اصول ثابت شده است ولى منوط جلد 2 صفحه 629 بآنستکه مردم در طلب احکام تقصيرى ننموده باشند و کوتاهى در تحصيل علم نکرده باشند و اللّه اعلم.