تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ کُونُوا مَعَ الصَّادِقِينَ (119)
ترجمه
اى آنچنان کسانيکه ايمان آورديد بترسيد از خدا و باشيد با راستگويان.
تفسير
بعضى گفته‌اند چون کسانيکه در جنگ تبوک حاضر نشدند و مخالفت نمودند دو دسته بودند يکدسته بعد از مراجعت پيغمبر (ص) عذرهاى دروغى براى تبرئه خودشان ذکر کردند و دسته ديگر مانند سه نفريکه در آيه سابقه ذکر شد صريحا اقرار بگناه نمودند و گفتند همان معصيت تخلّف ما را بس است خدا و پيغمبر که از واقع امر مطّلعند چرا ما دروغ بگوئيم و نفاق ورزيم و اين آيه نازل شد که دلالت دارد بر آنکه اهل ايمان بايد از خدا بترسند و مخالفت با پيغمبر (ص) ننمايند و در صورت تخلّف مانند آنسه نفر راست بگويند و عذر بى‌وجه نياورند و از فرقه راستگويان و اهل صدق و صفا باشند و موافق و هم مسلک با آنها نه اهل نفاق و بعضى گفته‌اند صادق کسى است که قول و عمل او مطابق با حق باشد چون صفت مدح است و بر غير مستحق آن اطلاق نمى‌شود پس مراد آنستکه در زمره و جماعت راستگويان در اقوال و عقائد باشيد و پيروى از ايشان نمائيد مانند آنکه گفته ميشود من با فلانى در اين مسئله موافقم يعنى تبعيت از او نمودم و بعضى گفته‌اند مراد کسانى هستند که خداوند آنها را بصدق در قرآن معرفى فرموده در آنجا که ميفرمايد رجال صدقوا ما عاهدوا اللّه عليه فمنهم من قضى نحبه يعنى حمزة بن عبد المطّلب و جعفر بن ابى طالب و منهم من ينتظر يعنى على بن أبي طالب (ع) و در کافى از امام باقر و امام رضا و در مجمع از امام باقر عليهما السّلام و قمى بلفظ قال که ظاهرا
جلد 2 صفحه 634
مراد امام صادق (ع) است نقل نموده‌اند که مراد از صادقين ائمه اطهار و آل محمد عليهم السلامند و در اکمال از امير المؤمنين (ع) نقل نموده که در زمان خلافت عثمان در محضر جماعتى از مهاجران و انصار فرمود سؤال ميکنم از شما بخدا آيا ميدانيد وقتى اين آيه نازل شد سلمان به پيغمبر (ص) عرض کرد يا رسول اللّه آيا اين آيه عامّ است يا خاص و پيغمبر فرمود کسانيکه مأمور شدند عموم مسلمانانند ولى راستگويان پس مخصوص به برادر و اوصياء من است بعد از او تا روز قيامت و ايشان گفتند بلى خدا شاهد است و در مجمع از امام صادق (ع) نقل نموده که من الصادقين قرائت فرمود و شک نيست که افراد کامله آنذوات مقدّسه‌اند و بنظر حقير مفاد من با مع در اين مقامات متحد است.