1- لجاجت و تعصّب، مانع تفکّر، استدلال و حقّبينى است. آنان نه تنها نسبت به اسلام تعصّب مىورزند، در ميان خودشان نيز عناد و لجاجت دارند. «ماتبعوا
«1». در واژه «لئن» حرف لام براى جواب قسم است.
جلد 1 - صفحه 225
قِبْلَتَکَ ... وَ ما بَعْضُهُمْ بِتابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ»
2- در برابر هياهو و غوغاى مخالفان نبايد تسليم شد و براى مأيوس کردن دشمنان، قاطعيّت لازم است. «وَ ما أَنْتَ بِتابِعٍ»
3- يهود ونصارى هر يک داراى قبلهى ويژهاى بودند. «وَ ما بَعْضُهُمْ بِتابِعٍ قِبْلَةَ بَعْضٍ»
4- انحراف دانشمندان، بسيار خطرناک است. «... مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ»
5- علم، به تنهايى براى هدايت يافتن کافى نيست، روحيّهى حقّ پذيرى لازم است. يهود صاحب کتاب بودند، ولى با وجود تعصّب نابجا، اين علم چارهساز نشد. «أَهْواءَهُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ»
6- پيامبر، حقّ تغيير قانون الهى را بر اساس تمايلات مردم ندارد. «أَهْواءَهُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ»
7- آئين اسلام از سرچشمهى علم واقعى است. «جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ»
8- قوانينى شايسته پذيرش و پيروى هستند که از هواهاى نفسانى پيراسته و بر پايهى علم بنا شده باشند. «لَئِنِ اتَّبَعْتَ أَهْواءَهُمْ مِنْ بَعْدِ ما جاءَکَ مِنَ الْعِلْمِ»
9- قانون، براى همه يکسان است. اگر بر فرض پيامبر نيز تابع هوا و هوس شود، گرفتار کيفر خواهد شد. «إِنَّکَ إِذاً»
10- با وجود قانون الهى، پيروى از خواستههاى مردم ظلم است. «إِذاً مِنَ الظَّالِمِينَ»