تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا قاتِلُوا الَّذِينَ يَلُونَکُمْ مِنَ الْکُفَّارِ وَ لْيَجِدُوا فِيکُمْ غِلْظَةً وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ مَعَ الْمُتَّقِينَ (123) وَ إِذا ما أُنْزِلَتْ سُورَةٌ فَمِنْهُمْ مَنْ يَقُولُ أَيُّکُمْ زادَتْهُ هذِهِ إِيماناً فَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا فَزادَتْهُمْ إِيماناً وَ هُمْ يَسْتَبْشِرُونَ (124) وَ أَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ مَرَضٌ فَزادَتْهُمْ رِجْساً إِلَى رِجْسِهِمْ وَ ماتُوا وَ هُمْ کافِرُونَ (125)
ترجمه
اى آنانکه ايمان آوردند کارزار کنيد آنانرا که نزديکند بشما از کافران و بايد بيابند در شما خشونتى و بدانيد که خدا با پرهيزکاران است
و چون نازل شود سوره پس بعضى از آنها کسى است که ميگويد کدام يک از شما زياد نمود او را اين سوره ايمانى بايد گفت امّا آنانکه ايمان آوردند پس زياد نمود ايشانرا ايمانى و ايشان شادمان ميشوند
و امّا آنانکه در دلهاشان مرضى است پس زياد نمود آنها را پليدى‌ئى بپليديشان و مردند با آنکه بودند کافران.
تفسير
ترتيب جهاد با کفار آنستکه شروع شود بجهاد با نزديکترين آنها بحوزه و مملکت اسلام و بتدريج پيشروى شود و تا هر قدر ممکن است بر افراد مسلمانان افزوده و بر آب و خاک آنها توسعه داده شود و اين ترتيب طبيعى هر پيشرفت و عادى هر مملکت گيرى است و بايد کفار در مسلمانان حالت رقّت و رأفت مشاهده ننمايند تا طمع نکنند در استرضاى خاطر ايشان بغير قبول اسلام بلکه بايد غلظت و شدّت و خشونت در گفتار و رفتار و صبر و بردبارى در جهاد را در وجود ايشان بيابند و مسلمانان را موصوف باين صفات احراز نمايند تا موجب رعب و يأس از تسليم مسلمانان براى آنها شود بعلاوه منزجر شوند از اين سلوک مسلمانان با آنها و مرتدع شوند از بقاء بر کفر و نبايد مسلمانان از اثر سوء اين سلوک نگران باشند چون خداوند با کسانيکه اهل تقوى هستند و اين سلوک را با کفار براى رضاى خدا ميکنند همراه است و از آنها نگهدارى و مددکارى مينمايد و بعضى از منافقان وقتى سوره از قرآن نازل ميشود بطور استهزاء و انکار بمسلمانان ميگويند کدام يک از شما ايمانش بواسطه نزول و قرائت اين سوره زياد شد و جوابش آنستکه امّا اهل ايمان زياد شد ايمانشان بزياد شدن علمشان بآنسوره و اعتقادشان بصحّت مفاد آن و آنکه از جانب خدا است و خوشنود شدند بزياد شدن کمال و معرفتشان و
جلد 2 صفحه 639
ارتفاع درجاتشان و اما اهل نفاق که مبتلا بمرض شک و شبهه‌اند زياد شد شکشان بشک در آن سوره و زياد شد بزيادتى شک پليدى آنها و افزوده شد اين پليدى بر پليدى سابقشان و رسوخ پيدا نمود در آنها و باقى ماند تا آنکه مردند بحال کفر و در کافى و عياشى از امام صادق (ع) نقل نموده که فرمود خداوند ايمان را بر اعضاء و جوارح بنى آدم تقسيم و فرض نمود و در آنها متفرّق فرمود گفته شد از اينجا نقصان و تماميّت ايمان معلوم شد زيادى آن چگونه متصور است فرمود چون خدا فرموده و اذا ما انزلت سورة تا آخر آيه و نيز فرموده و زدناهم هدى و اگر ايمان زياد و کم نداشت احدى بر ديگرى فضلى نداشت و در نعمت و منزلت مساوى بودند ولى بتماميت ايمان اهل آن داخل بهشت ميشوند و بمزيّت ايمانشان متفاضل ميشود درجاتشان نزد خدا و بنقصان ايمانشان اهل تقصير داخل آتش ميشوند و قمى ره فرموده اين آيه ردّ کسى است که توهّم نموده ايمان کم و زياد ندارد.