تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَ وَ لا يَرَوْنَ أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ فِي کُلِّ عامٍ مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ ثُمَّ لا يَتُوبُونَ وَ لا هُمْ يَذَّکَّرُونَ (126)
بعد از آن بيان اعراض منافقان نمايد از نظر و تدبر در امور هاديه، و بر سبيل انکار مى‌فرمايد:
أَ وَ لا يَرَوْنَ: آيا نمى‌بينند اين منافقان. أَنَّهُمْ يُفْتَنُونَ: بدرستى که ايشان مبتلا مى‌شوند به اصناف بليات از مرض و درد و قحط و غلا، و يا به مغلوبيت در جهاد با پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله با وجود کثرت آنها و قلت ياران پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله، و يا به ظهور نفاق و کذب ايشان بر مسلمانان، و اطلاع آن حضرت به ضماير مکنونات خبيثه ايشان. حاصل آنکه به اين اقسام مختلفه مبتلا شوند. فِي کُلِّ عامٍ: در هر سالى. مَرَّةً أَوْ مَرَّتَيْنِ: يک مرتبه يا دو مرتبه.
«1» سوره کهف آيه 13.
ج5، ص 241
ثُمَّ لا يَتُوبُونَ: پس با وجود بر اين توبه نمى‌کنند از نفاق و بازگشت ننمايند.
وَ لا هُمْ يَذَّکَّرُونَ: و نه ايشان پند نمى‌گيرند و متذکر نشوند، و در آيات و عبر و امثال تفکر و انديشه ننمايند و به غفلت باقى باشند.
تنبيه- ابتلا و ورود احوالات مختلفه، تنبه و عبرتى است براى قلوب متذکره که پنبه غفلت از گوش بيرون آورده و از مستى هوى و هوس بيدار و هشيار گرديده، به گوش دل مواعظ الهيه شنيده، و به چشم بصيرت آيات و شواهد ربوبيه ديده، معترف و مقر به پرستش و ستايش خالق خود گرديده، توبه و انابه به درگاه عفو و بخشش او نمايند.
نکته- قوله «وَ ماتُوا وَ هُمْ کافِرُونَ» «و» اول عطف و دوم حال است. قوله «أَ وَ لا يَرَوْنَ» «الف» استفهامى و «و» عطف و «لا» نفى و مراد به استفهام تقريع است همگى قراء به «ى» خوانده بنابر خبر از غايب و حمزه و يعقوب به «ت» خوانده خطاب به مؤمنين.