تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ لا إِلهَ إِلاَّ هُوَ عَلَيْهِ تَوَکَّلْتُ وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ (129)
فَإِنْ تَوَلَّوْا: پس اگر پشت کنند و اعراض نمايند از فرمانبردارى، يا اعراض کنند کافران از ايمان آوردن و تصديق نمودن تو. فَقُلْ حَسْبِيَ اللَّهُ: پس بگو کافى و بس است مرا خداى تعالى که شر شما را کفايت، و مرا غالب و شما را مغلوب فرمايد. لا إِلهَ إِلَّا هُوَ: هيچ معبودى نيست به حق و قابل پرستش و ستايش مگر ذات احديت او سبحانه. اين در حکم دليل باشد بر ما قبل، يعنى «حَسْبِيَ اللَّهُ» ... عَلَيْهِ تَوَکَّلْتُ: بر ذات سبحانى توکل نمودم و کار خود را به او گذاشتم، پس اميدوارى و ترسى ندارم از هيچکس مگر او. وَ هُوَ رَبُّ الْعَرْشِ الْعَظِيمِ: و او است پروردگار عرش بزرگ. مراد عظيم يا جسم اعظم است که محيط باشد بر جميع آسمان و زمين، و مقادير و احکام از آن نازل مى‌شود و قبله دعا و مطاف ملائکه، و آن را به قدرت خود نگاهدارد.
تبصره- علامه مجلسى (رحمه الله) در مرآت العقول بيان فرموده که: عرش
ج5، ص 246
گاهى اطلاق شود بر جسم عظيم که احاطه دارد به ساير جسمانيات، و گاهى اطلاق شود بر جميع مخلوقات، و گاهى اطلاق شود بر علم. و صدوق (رحمه الله) در اعتقادات خود دو وجه اخير را ذکر، و بعد فرمود: اما عرشى که جمله جميع مخلوقات است پس حامل آن هشت ملک مى‌باشند: 1- به صورت بنى آدم، و طلب رزق نمايد از خداى تعالى براى اولاد آدم. 2- به صورت گاو، طلب رزق بهائم را نمايد. 3- به صورت شير، طلب رزق تمام درندگان را نمايد. 4- به صورت خروس، طلب رزق طيور را نمايد؛ پس اينها امروز چهار باشند و روز قيامت هشت نفر شوند. اما عرشى که علم است حمله آن چهار نفر از اولين: حضرت نوح و ابراهيم و موسى و عيسى عليهم السلام، و چهار نفر از آخرين: حضرت محمد و على و حسن و حسين عليهم السلام مى‌باشند. چنين روايت شده به اسانيد صحيحه در عرش و حمله آن، و اين جماعت حاملين عرش علم شدند براى آنکه شرايع انبياى قبل از پيغمبر خاتم صلّى اللّه عليه و آله بر شريعت اين چهار پيغمبر بوده، و علوم سلف برگردد به ايشان، و بعد از حضرت خاتم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم تمام علوم، سر چشمه آن اهل بيت عصمت و طهارت بوده‌اند.
و مفسرين نقل نموده که عرش الهى هزار رکن دارد و به روايتى سيصد هزار قائمه و از هر قائمه تا قائمه ديگر سيصد هزار سال است و تمام آن مملو است از ملائکه حافات و صافات، و حاصل معنى و مراد آيه شريفه آنست که: اى پيغمبر بگو خدائى که عرش با اين عظمت را نگاهدارد، قادر است بر آنکه مرا از شر منافقان و کافران نگاهدارى و حفظ فرمايد در پناه خود.
در تفسير منهج «1» نقل نموده که: مرد صالحى حضرت رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله را در خواب ديد که در مجمعى نشسته، عده‌اى از اصحاب اطراف آن سرور گردآمده، مردى از جمله آشنايان درآمد. خواست که بنشيند، پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله دست او را گرفت، و بر بالاى دست صحابه جاى داد. عرض
«1» منهج ج 4 ص 349 و 350.
ج5، ص 247
کردند: يا رسول الله، اين شخص کيست که او را بر ما مقدم داشتى و به اين مرتبه تکريم و تعظيم او را رساندى؟ فرمود: اين مردى است که در عقب هر نمازى دو آيه آخر سوره برائت مى‌خواندى.
ج5، ص 248
ج5، ص 249
* « (سوره يونس)»*
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ* اين سوره مبارکه نزد اکثر مفسرين مکى است، و نزد ابن عباس و قتاده الّا سه آيه که در مدينه نازل شده «فَإِنْ کُنْتَ فِي شَکٍّ مِمَّا أَنْزَلْنا» «1» تا آخر سه آيه. و نزد ابن مبارک الّا آيه «وَ مِنْهُمْ مَنْ يُؤْمِنُ ...» «2» که در باره يهود مدينه نزول يافته. «3» عدد آيات: صد و نه است نزد جميع غير از شامى، و اختلاف در سه آيه است «مُخْلِصِينَ لَهُ الدِّينَ» «4» «وَ شِفاءٌ لِما فِي الصُّدُورِ» «5» شامى است و «مِنَ الشَّاکِرِينَ» «6» غير شامى.
عدد کلمات: هزار و هشتصد و سى و هفت.
عدد حروف: پنج هزار و پانصد و شصت و هفت.
ثواب تلاوت: عياشى «7»- از حضرت صادق عليه السّلام: من قرء سورة يونس
«1» سوره يونس آيه 94.
«2» سوره يونس آيه 40.
«3» مجمع ج 3 ص 87.
«4» سوره يونس آيه 22.
«5» سوره يونس آيه 57.
«6» سوره يونس آيه 22.
«7» تفسير عياشى ج 2 ص 119 حديث 2.
ج5، ص 250
فى کلّ شهرين او ثلثة لم يخف عليه ان يکون من الجاهلين و کان يوم القيمة من المقرّبين.
از حضرت صادق عليه السّلام مروى است که هر که تلاوت سوره يونس عليه السّلام نمايد در هر دو ماه يا سه ماه، از جاهلان نباشد و روز قيامت از مقربان بارگاه عزت بوده باشد.
ايضا از حضرت رسول صلّى اللّه عليه و آله «1»: من قرء سورة يونس اعطى من الاجر عشر حسنات بعدد من صدّق ليونس و کذّب به و بعدد کلّ من غرق مع فرعون.
فرمود پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله: هر که بخواند سوره يونس عليه السّلام را، عطا شود از اجر ده حسنه به عدد هر که تصديق نموده يونس را، و هر که تکذيب نموده و بعدد هر که غرق شد با فرعون.
تنبيه- در سوره سابقه مکرر در مکرر مذکور شد که ثواب سور قرآنى مشروط است به عمل به احکام و مواعظ و عبر آن، و الّا به صرف قرائت اين گونه ثوابها مترتب نخواهد بود، زيرا نقض غرض و باعث اغراء به جهل، و ذات احديت الهى منزه از آنست. و چون حق تعالى ختم سوره برائت فرمود به ذکر رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله و سلّم، افتتاح اين سوره نيز به ذکر آن سرور مى‌فرمايد، و بيان آنچه به آن حضرت نازل شده از قرآن.
* (بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ)*