تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
بِسْمِ اللَّهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ
الر تِلْکَ آياتُ الْکِتابِ الْحَکِيمِ «1» أَ کانَ لِلنَّاسِ عَجَباً أَنْ أَوْحَيْنا إِلى رَجُلٍ مِنْهُمْ أَنْ أَنْذِرِ النَّاسَ وَ بَشِّرِ الَّذِينَ آمَنُوا أَنَّ لَهُمْ قَدَمَ صِدْقٍ عِنْدَ رَبِّهِمْ قالَ الْکافِرُونَ إِنَّ هذا لَساحِرٌ مُبِينٌ «2»
ترجمه
اين آيتهاى کتاب محکم است
آيا باشد مر مردمان را عجبى که وحى نموديم بمردى از آنها که بترسان مردم را و مژده ده آنانرا که گرويدند که مر ايشان را است سابقه راستى نزد پروردگارشان گفتند کافران همانا اين هر آينه سحرى است آشکار.
تفسير
- قمّى ره فرموده الر از حروف اسم اعظم است که منقطع شده است در قرآن و چون تأليف نمايد آنرا پيغمبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم و امام عليه السّلام پس دعا کند اجابت مى‌شود و در معانى از امام صادق عليه السّلام روايت نموده که الر معناى آن انا اللّه الرؤف است يعنى منم خداوند با رأفت و تحقيق فواتح السّور در اول سوره بقره گذشت و کتاب حکيم قرآن است که مشتمل است بر حکمت و محکم است آيات آن که قابل خدشه و اشکال و اعتراض نيست و تزلزل و فتورى در آن روى نداده و نخواهد داد و محفوظ است بحفظ الهى از نسخ و تغيير و تبديل تا روز قيامت و استفهام براى انکار است يعنى نبايد مردم تعجب کنند از آنکه خداوند وحى نموده است بر بشرى که بيم ده مردم را از مخالفت امر و نهى الهى گويا توقع داشتند فرستاده خدا ملک باشد چنانچه در اوائل سوره انعام مفصّلا ذکر شد و نيز وحى فرموده است که بشارت ده اهل ايمان را بآنکه براى ايشان است سابقه محقّق راستى و درستى و فضل و شرف نزد خداوند متعال و سابقه را قدم گفته‌اند براى آنکه بقدم سبقت پيدا
جلد 3 صفحه 3
مى‌شود چنانچه نعمت را يد خوانده‌اند براى آنکه بدست عطا مى‌شود و اضافه بصدق شده براى اشاره بآنکه بصدق نيّت و گفتار شخص بمقام ارجمند نائل مى‌شود و در مجمع از امام صادق عليه السّلام نقل نموده که معناى قدم صدق شفاعت محمد صلّى اللّه عليه و آله و سلّم است و در کافى و از عيّاشى و قمّى ره اين معنى تأييد شده و نيز در کافى و از عيّاشى بولايت امير المؤمنين عليه السّلام تفسير شده است فيض ره فرموده اين براى آنستکه شرط شفاعت ولايت است پس اين دو ملازم يکديگرند و کفّار بعد از استماع آيات قرآن گفتند اين سحرى است واضح و آشکار چون ديدند کلام عجيبى است که بشر از اتيان بمثل آن عاجز است پس اقرار نمودند باعجاز قرآن و حجّت از خداوند بر آنها اقامه و اتمام شد با آنکه حکمت الهى مقتضى است که سحر را بدست مدّعى نبوّت جارى نفرمايد و مراد از ساحر در قرائت مشهوره حضرت ختمى مرتبت است.