تفسیر روان جاوید

تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى) وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ الضُّرُّ دَعانا لِجَنْبِهِ أَوْ قاعِداً أَوْ قائِماً فَلَمَّا کَشَفْنا عَنْهُ ضُرَّهُ مَرَّ کَأَنْ لَمْ يَدْعُنا إِلى‌ ضُرٍّ مَسَّهُ کَذلِکَ زُيِّنَ لِلْمُسْرِفِينَ ما کانُوا يَعْمَلُونَ «12» ترجمه‌ و چون برسد انسانرا ضررى ميخواند ما را به پهلو خوابيده يا نشسته يا ايستاده پس چون دفع نموديم از او ضررش را ميگذرد گويا که نخوانده است ما را براى ضررى که رسيده بود او را اينچنين آراسته شد براى متجاوزان آنچه بودند که بجا ميآوردند. تفسير يکى از صفات ذميمه آنستکه انسان در موقع ضرورت و حاجت بحال عجز و انکسار و تذلّل و انقياد رو بکسى آورد و مسئلتى نمايد و پس از اجابت و نيل بمقصود حقّ او را فراموش کند مانند آنکه عرض حاجت ننموده و مقرون باجابت نشده و خداوند در اين آيه شريفه اشاره باين حقيقت فرموده باين تقريب که طبع انسان بر آنستکه در موقع مرض و فقر و حاجت متوجّه بخدا شود و در تمام حالات اعمّ از ايستاده و نشسته و خوابيده ماداميکه در عسرت است بياد خدا باشد و رفع گرفتارى خود را از او بخواهد و چون بمقصود نائل شود و وسعت و نعمت و سلامت نصيب او جلد 3 صفحه 9 گردد بحال اول که غفلت از ياد خدا بود عود نمايد و از مواقف دعا صرف نظر کند مانند کسيکه بهيچ وجه سابقه آشنائى با خدا ندارد و اين از اقبح قبائح است ولى در نتيجه اعراض از ذکر خداوند و انغمار در شهوات قبح آن از نظر کفّار و فجّار رفته است که هيچ تصور نميکنند کار بدى کردند بلکه اعمال خودشان را ميپسندند و گاهى بر زبان هم جارى ميکنند که ما بمراد خود رسيديم ديگر چه حاجت داريم و ظاهرا اين صفت مخصوص بانسان است و حيوانات غالبا بر خلاف اين رويّه مشى مينمايند و حق احسان را منظور ميدارند.