اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
فَمَن أَظلَم‌ُ مِمَّن‌ِ افتَري عَلَي اللّه‌ِ کَذِباً أَو کَذَّب‌َ بِآياتِه‌ِ إِنَّه‌ُ لا يُفلِح‌ُ المُجرِمُون‌َ «17»
پس کيست ظالم‌تر از اينکه دروغ بخدا ببندد و افتراء زند و تکذيب آيات الهي کند محققا رستگار نخواهند شد گنه‌کاران مجرمين.
ظلم سه قسم است- ظلم بنفس، و ظلم بغير بخصوص بانبياء و ائمه دين [ع] و ظلم نسبت بذات اقدس ربوبي که اعظم از همه شرک است چنانچه لقمان بفرزندش فرمود إِذ قال‌َ لُقمان‌ُ لِابنِه‌ِ وَ هُوَ يَعِظُه‌ُ يا بُنَي‌َّ لا تُشرِک بِاللّه‌ِ إِن‌َّ الشِّرک‌َ لَظُلم‌ٌ عَظِيم‌ٌ لقمان آيه 12، و اينکه آيه شريفه هر سه قسم ظلم را بيان ميفرمايد:
1- ظلم بخدا که اعظم از همه اقسام است که ميفرمايد فَمَن أَظلَم‌ُ مِمَّن‌ِ افتَري عَلَي اللّه‌ِ کَذِباً که گفتند خدا بما امر کرده که شريک براي او قرار دهيم و آنها را پرستش کنيم و باعمال زشت و فحشاء عمل کنيم وَ إِذا فَعَلُوا فاحِشَةً قالُوا وَجَدنا عَلَيها آباءَنا وَ اللّه‌ُ أَمَرَنا بِها اعراف آيه 27، و گفتند ما نَعبُدُهُم إِلّا لِيُقَرِّبُونا إِلَي اللّه‌ِ زُلفي زمر آيه 4.
2- ظلم بغير که مفاد أَو کَذَّب‌َ بِآياتِه‌ِ آيات الهي انبياء و اولياء و آيات شريفه قرآن است که همه را رمي بکذب کردند انبياء را کذّاب و مفتري شمردند قرآن را سحر و رقّي گفتند.
3- ظلم بنفس که فرمود إِنَّه‌ُ لا يُفلِح‌ُ المُجرِمُون‌َ که ابدا رستگاري ندارند چنانچه در آيه بعد هم اشاره دارد
363