اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
قُل لَو شاءَ اللّه‌ُ ما تَلَوتُه‌ُ عَلَيکُم وَ لا أَدراکُم بِه‌ِ فَقَد لَبِثت‌ُ فِيکُم عُمُراً مِن قَبلِه‌ِ أَ فَلا تَعقِلُون‌َ «16»
بآنها بفرما اگر خداوند ميخواست من تلاوت نميکردم قرآن را براي شما و شما را دانا نميکردم بقرآن پس بتحقيق مدتي از عمر خود در ميانه شما بودم قبل از بعثت آيا پس از اينکه تعقل نميکنيد.
مسئلة اعتقادية- و آن اينست که مکرر اشاره کرده‌ايم که وجود مقدس حضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم در همان عالم نورانيت افاضه تمام علوم و کمالات باو شد و اولين نزول قرآن در همان عالم بقلب مطهر او شده و در اينکه عالم هم بر دين خود عمل ميکرد و تابع احدي نبود و مأمور بدعوت احدي هم نبود و حجت خدا در روي زمين عم‌ّ بزرگوارش ابي طالب عليه السّلام آخرين وصي حضرت ابراهيم عليه السّلام بود در بني اسماعيل و ساير مکلفين غير بني اسرائيل، و آخرين وصي حضرت عيسي عليه السّلام هم در بني اسرائيل که اختلاف است که بوده و هر دو ودايع انبياء را سپردند بحضرت رسالت صلّي اللّه عليه و آله و سلّم حين بعثت لذا ميفرمايد قُل لَو شاءَ اللّه‌ُ يعني بعد از بعثت هم اگر امريه الهيه نرسيده بود و مامور بدعوت نبودم ما تَلَوتُه‌ُ عَلَيکُم آيات و سور قرآنيه را براي شما تلاوت نميکردم و اينکه جمله دلالت ندارد که نميدانستم و خبر نداشتم که مفسرين عامه توهّم کردند وَ لا أَدراکُم بِه‌ِ و بشما تعليم نميکردم و نمي‌فهمانيدم چنانچه چهل سال تلاوت و تعليم نميکردم.
فَقَد لَبِثت‌ُ فِيکُم عُمُراً مِن قَبلِه‌ِ يعني قبل البعثه مدت چهل سال در ميان شما بودم حتي دعوت بتوحيد که اولين کلمه تمام انبياء بود نکردم و شما در بت پرستي اصرار داشتيد که خانه خدا را بتکده کرده بوديد.
أَ فَلا تَعقِلُون‌َ آيا تعقل نميکنيد به اينکه بعد از چهل سال يک نفر در مقابل تمام اهل دنيا که همه مشرک بودند تا قوّه الهيه و مدد پروردگار نبود نميتوانستم
جلد 9 - صفحه 362
قيام کنم با فقدان تمام وسائل ظاهريه و اينکه خود يک دليل محکم است بر حقانيت دين مقدس و خود معجزه بزرگي است.