اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
وَ يَوم‌َ نَحشُرُهُم جَمِيعاً ثُم‌َّ نَقُول‌ُ لِلَّذِين‌َ أَشرَکُوا مَکانَکُم أَنتُم وَ شُرَکاؤُکُم فَزَيَّلنا بَينَهُم وَ قال‌َ شُرَکاؤُهُم ما کُنتُم إِيّانا تَعبُدُون‌َ «28»
و روزي که محشور ميکنيم آنها را بالاجتماع پس مي‌گوييم در حق کساني که شرک آوردند که جاي‌گير شويد در مکان خود شما و شرکاء شما پس جدا ميکنيم بين مشرکين و شرکاء و گفتند شرکاء آنها که نبوديد شما ما را عبادت ميکرديد مسئلة مشکلة- و آن اينست که شرکاء مثل اصنام و اشجار و نار و شمس و گاو و گوساله و مجسمه‌ها چگونه محشور ميشوند و چگونه نطق ميکنند.
جواب- از آيات شريفه قرآن استفاده ميشود که خداوند بقدرت کامله خود تمام موجودات را بنطق ميآورد مثل شهود روز قيامت ايادي و ارجل و جوارح و اراضي که روي آنها عبادت شده مثل مسجد يا معصيت شده و ازمان مثل شهر صيام و ليالي و ايّام جمعات و امثال اينها حتي قرآن هم شهادت ميدهد و شفاعت ميکند و مخاصمه دارد و اخبار هم در اينکه باب بسيار داريم، و نيز از آيات استفاده ميشود که اينکه معبودات باطله را در جهنم ميبرند براي اينکه عبده آنها بفهمند که اينها هيچگونه اثري براي آنها نداشتند و ندارند مثل آيه شريفه إِنَّکُم وَ ما تَعبُدُون‌َ مِن دُون‌ِ اللّه‌ِ حَصَب‌ُ جَهَنَّم‌َ أَنتُم لَها وارِدُون‌َ لَو کان‌َ هؤُلاءِ آلِهَةً ما وَرَدُوها الاية انبياء آيه 98، حتي در خبر دارد سؤال شد از معصوم که مثل ملائکه و حضرت عيسي عليه السّلام هم وارد ميشوند، جواب فرمودند که اينها خارج شدند بآيه بعد إِن‌َّ الَّذِين‌َ سَبَقَت لَهُم مِنَّا الحُسني أُولئِک‌َ عَنها مُبعَدُون‌َ بناء علي هذا مي‌گوييم وَ يَوم‌َ نَحشُرُهُم جَمِيعاً حتي وحوش وَ إِذَا الوُحُوش‌ُ حُشِرَت تکوير آيه 5 ثُم‌َّ نَقُول‌ُ لِلَّذِين‌َ أَشرَکُوا خطاب بجميع مشرکين است مکانکم بايد در اينکه عرصه محشر توقف کنيد تا پرس و سؤال شويد انتم مشرکون و شرکائکم آنهايي را که مي‌پرستيديد فَزَيَّلنا بَينَهُم در سؤال اولا از شرکاء سؤال ميشود و آنها را بنطق ميآوريم
جلد 9 - صفحه 376
آنها نظر به اينکه شعور و ادراکي نداشتند و نمي‌فهميدند کسي عبادت آنها کند و براي اينکه در آتش نروند منکر ميشوند وَ قال‌َ شُرَکاؤُهُم باين مشرکين ما کُنتُم إِيّانا تَعبُدُون‌َ.