تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
وَ مِنْهُمْ مَنْ يُؤْمِنُ بِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ لا يُؤْمِنُ بِهِ وَ رَبُّکَ أَعْلَمُ بِالْمُفْسِدِينَ (40)
بعد از آن حق تعالى از اين جماعت مکذبين اخبار فرمايد که اينها دو دسته مى‌باشند:
وَ مِنْهُمْ مَنْ يُؤْمِنُ بِهِ: و بعضى از ايشان کسانيند که ايمان آورند باطنا به قرآن، يعنى نفس آنها اذعان دارد به اينکه از جانب خدا نازل شده و مى‌دانند صحت و حقانيت آن را، الّا آنکه به سبب عناد و لجاج ظاهر کند خلاف علم و يقين خود را. وَ مِنْهُمْ مَنْ لا يُؤْمِنُ بِهِ: و برخى ديگر از ايشان ابدا ايمان نياورند و به شک باقى باشند. حاصل آنکه: طايفه‌اى معاند و فرقه‌اى شاکّ هستند، يا بعضى ايمان مى‌آورند در آتيه و توبه کنند از شرک و کفر، و برخى مصر بر انکار و مستمر بر کفر باشند تا موت.
على بن ابراهيم قمى «1» (رحمه الله) در تأويل اين آيه روايت نموده از حضرت
«1» تفسير قمى ج 1 ص 312.
ج5، ص 322
باقر عليه السّلام که فرمود: هم اعداء محمّد و ال محمّد من بعده يعنى ايشان دشمنان حضرت محمّد و آل محمد عليهم السلام مى‌باشند.
وَ رَبُّکَ أَعْلَمُ بِالْمُفْسِدِينَ: و پروردگار تو داناست به معاندين و مصرّين، و مى‌داند به علم ازلى، که دائم بر فساد، و که تائب از آن گردد، و لکن علم الهى به فساد مفسدين، موجب فساد نباشد، بلکه خود به سوء اختيار تکذيب و کفر را بر تصديق و ايمان اختيار نمودند.
تنبيه- آيه شريفه اشعار است به آنکه امهال کفار در هلاکت و نزول عذاب استيصال، به سبب آنست که مصلحت الهى مقتضى باشد بقاى آنها را، که از جمله ايمان آوردن بعضى آنها، يا اولاد آنها باشد.
نکته- کلمه «يؤمن» مضارع و صلاحيت دارد براى حال و استقبال، و لذا در معنى آيه اختلاف شده. بنابر معنى اول مراد زمان حال، و بنابر معنى دوم مراد استقبال باشد.