تفسیر اثنی عشری

تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی) إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئاً وَ لکِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ (44) بعد از آن رفع توهّم را فرمايد: إِنَّ اللَّهَ لا يَظْلِمُ النَّاسَ شَيْئاً: بتحقيق خداوند سبحان ستم نفرمايد هيچيک از بندگان را به چيزى از نقصان ثواب حسنات و جزاى طاعات، و منع ننمايد هيچکس را از انتفاع به قرآن و بينات. وَ لکِنَّ النَّاسَ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ‌: و لکن مردمان ستم مى‌کنند نفوس خود را به ارتکاب مناهى از کفر و شرک و معاصى و ترک تأمل در آيات الهى و بازداشتن نفس از ثواب ابدى و مبتلا شدن به عذاب سبحانى. وجه تنظيم- چون خداوند تبارک و تعالى شرح براهين توحيد و دلايل نبوت را فرمود، جماعتى عناد ورزيده تکذيب نموده منکر شدند. تهديد به عذاب و هلاکت ايشان، و امر به تبرى از آنها، بعد اخبار از غايت عناد و لجاج آنان، سپس بيان فرمود که ما ظلم ننموديم، بلکه مستحق عقاب و هلاک شدند به سبب قبايح اعمالشان از کفر و عناد و لجاج. تنبيه- آيه شريفه دالّ است بر آنکه خداوند سبحان به هيچ وجه نسبت به بندگان ظلم نفرمايد مطلقا کم يا بسيار، زيرا ظلم کسى نمايد که محتاج و ناقص باشد، و حضرت حق جل جلاله غنى على الاطلاق و کامل باشد؛ پس البته منزه و مبرى از ظلم است. بعلاوه صدور قبايح از حکمت ربوبى محال است، و نيز دلالت دارد بر بطلان جبر. وجه استدلال آنکه: حق تعالى ملجأ و مضطر ننموده هيچکس را به قبايح و منکرات و معاصى، و لکن بندگان به سوء اختيار اقدام نمايند بر معاصى و بجاى آرند آن را. بنابراين آنچه لوازم و اثر ذاتى هر معصيتى به شامت ارتکاب آن طارى گردد. ج5، ص 327