تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
أَلا إِنَّ أَوْلِياءَ اللَّهِ لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ (62)
بعد از موعظه امت، در مقام بشارت اولياء و دوستان خود مى‌فرمايد:
أَلا إِنَّ أَوْلِياءَ اللَّهِ: آگاه باشيد بتحقيق دوستان خدا کسانى که مطيع امر الهى و متبع فرمان سبحانيند. لا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ: ترسى نيست بر ايشان روز قيامت از عقاب و عذاب. وَ لا هُمْ يَحْزَنُونَ: و اندوهگين نشوند به نقص ثواب و
«1» مجمع ج 3 ص 119.
ج5، ص 351
خوف عقاب.
تنبيه- مفسرين اختلاف نموده در «اولياء اللّه» به وجوهى:
1- در جوامع «1»- سعيد بن جبير گويد: از پيغمبر اکرم صلّى اللّه عليه و آله پرسيدند اولياى خدا کيستند؟ فرمود: «قوم يذکّرون اللّه برؤيتهم» يعنى جماعتى که چون مردمان ايشان را ببينند خداى را ياد کنند و ديدار آنها مردمان را لطف باشد در ذکر حق تعالى.
2- صافى «2»: عياشى از حضرت باقر عليه السّلام روايت نموده که در کتاب حضرت على بن الحسين عليهما السلام يافتيم: آگاه باشيد بتحقيق اولياى خدا خوفى نيست بر ايشان و محزون نشوند، زيرا ادا نمودند واجبات الهى را، و اخذ کردند سنت رسول سبحانى را، و پرهيز نمودند از محرمات خدا، و تارک شدند در لذايذ عاجله دنياى دنيه، و راغب شدند به نعم آجله آخرت باقيه، و کسب کردند طيبات رزق را بدون تفاخر و تکاثر، پس انفاق کنند حقوق واجبه الهى را. اين جماعتند کسانى که مبارک گرداند خدا در آنچه کسب کردند و ثواب برند بر خيراتى که مقدم داشتند براى آخرت خود.
3- مراد شيعيان حضرت حجة عصر عجل اللّه فرجه باشند، چنانچه در اکمال الدين صدوق «3» (قدس سره) عن الصّادق عليه السّلام طوبى لشيعة قائمنا المنتظرين لظهوره فى غيبته، و المطيعين له فى ظهوره، اولئک اولياء اللّه الّذين لا خوف عليهم و لا هم يحزنون.
از حضرت صادق عليه السّلام فرمود: خوشا به حال شيعه قائم ما، آنانکه منتظرند ظهور موفور السرور آن سرور را در غيبت آن حضرت، و مطيع اويند در ظهور او، آن جماعت اولياى خدايند که خوف و حزنى بر ايشان نيست.
4- در کافى: «4» عن ابى عبد اللّه عليه السّلام قال: قال رسول اللّه صلّى اللّه
«1» مجمع ج 3 ص 120.
«2» تفسير صافى يک جلدى ص 248 ذيل آيه شريفه.
«3» کمال الدين ج 2 ص 357 باب 33 حديث 54.
«4» ج 2 ص 237 باب ايمان و کفر حديث 25
ج5، ص 352
عليه و آله: من عرف اللّه و عظّمه منع فاه من الکلام و بطنه من الطّعام و عنا نفسه بالصّيام و القيام قالوا بابائنا و امّهاتنا رسول اللّه هؤلاء اولياء اللّه قال: انّ اولياء اللّه سکتوا فکانوا سکوتهم ذکرا و نظروا فکان نظرهم عبرة و نطقوا فکان نطقهم حکمة و مشوا فکان مشيهم بين النّاس برکة لو لا آجال الّتى قد کتبت عليهم لم تقرّ ارواحهم فى اجسادهم خوفا من العذاب و شوقا الى الثّواب.
از حضرت صادق عليه السّلام از حضرت رسول اکرم صلّى اللّه عليه و آله اوصاف اولياء خدا را بيان فرموده که: هر کس معرفت الهى را دارا و عظمت سبحانى را دانست، منع کند دهان خود را از فضول کلام، و شکم خود را از فضول طعام، و به زحمت اندازد نفس خود را به صيام و قيام. عرضه داشتند: پدر و مادر ما فداى شما اينها اولياء خدايند؟ حضرت تأکيد فرمايد که: اولياى خدا سکوتشان ذکر است، يعنى نزد سکوت، قلوب مشغول ذکر الهى باشد، و نظر کنند به نظر عبرت و اعتبار، و نطق نمايند به صواب و صلاح دنيا و آخرت، و مشى نمايند ميان مردم به خير و برکت. اگر آجال مکتوبه بر ايشان نبود، قرار نداشت ارواح آنها در اجساد ايشان به سبب خوف از عقاب و شوق به ثواب، اين اشاره است به تساوى خوف و رجاى ايشان.
5- مراد کسانيند که دوستى نمايند براى خدا. در تفسير ابو الفتوح رازى (قدس سره) فرمود: «1» پيغمبر محترم صلّى اللّه عليه و آله: خداى را بندگانى هستند که نه پيغمبرانند نه شهيدان، و شهيدان را بر درجات آنها غبطه باشد روز قيامت. عرضه داشتند: يا رسول اللّه، کيستند و عمل آنها چيست، بفرما تا ما ايشان را دوست داريم. فرمود: قومى هستند که با هم دوستى کنند براى خدا بدون رحم و خويشى و نه وصله مالى، و اللّه صورتشان منوّر، و بر منابر نور، و ايشان را خوف و حزنى نباشد.
6- مراد اولياء اللّه کسانيند که آيه شريفه بعد وصف فرمايد.
«1» ج 5 ص 325.
ج5، ص 353