تفسیر اثنی عشری (حسینی شاه عبدالعظیمی)
هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَکُمُ اللَّيْلَ لِتَسْکُنُوا فِيهِ وَ النَّهارَ مُبْصِراً إِنَّ فِي ذلِکَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ (67)
بعد از آن دليل بر وحدانيت و استحقاق معبوديت ذات يگانه خود را مى‌فرمايد:
هُوَ الَّذِي جَعَلَ لَکُمُ اللَّيْلَ: ذات يگانه سبحانى ذاتى است که به قدرت کامله و نعمت شامله قرار داد براى شما شب را. لِتَسْکُنُوا فِيهِ: براى آنکه ساکن گرديد و بيارميد در آن، و راحت شويد از زحمات کارهاى روز و رنجهاى رفت و آمد و سعى در معاش و شغل، و از خستگى روح و بدن بيرون آئيد. وَ النَّهارَ مُبْصِراً: و قرار داد روز را روشن و نورانى که بينا گرديد در آن و هدايت يابيد به حوائج و وسائل معاش و زندگانى خود به سبب روشنائى و آشکار شدن اشياء.
إِنَّ فِي ذلِکَ لَآياتٍ لِقَوْمٍ يَسْمَعُونَ: بدرستى که در اين خلق و جعل شب و روز بدين صفت و کيفيت، هر آينه آيات و علاماتى است براى گروهى که بشنوند و انديشه کنند و عبرت يابند و معتقد شوند به وحدانيت الهى از جهت
ج5، ص 359
ظهور آثارى که غير ذات قادر متعال هيچکس قادر نخواهد بود.
تبصره- آيه شريفه تنبيه است بر تفرد حضرت احديت الهى در قدرت کامله و نعمت شامله، و اختصاص در ستايش و پرستش، بدين تقرير که: چون ثابت شد جميع موجودات ممکنه، تحت قدرت و ملک و سلطنت خاصه ذات مدبرى هستند که آيات و بينات قدرتش در موجودات سارى و ساير است که از جمله آنها ايجاد شب و روز است براى نظام عالم و معاش بنى آدم و جريان آن به ترتيب خاصى و نظم مخصوصى و اختلاف معينى که تغييرپذير نيست، البته اين آيات عجيبه و شواهد غريبه، منبه‌اند بر تدبير حکيمانه، و آمرند به تأمل و تدبر که گوش هوش فرا دارند و عقل را در دين و شنيدن بينات کارفرما ساخته، به صانع و مدبر حقيقى ايمان آورده، عبادت و اطاعت او را پيشى گيرند.