اطیب البیان (سید عبدالحسین طیب)
هُوَ الَّذِي جَعَل‌َ لَکُم‌ُ اللَّيل‌َ لِتَسکُنُوا فِيه‌ِ وَ النَّهارَ مُبصِراً إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ لَآيات‌ٍ لِقَوم‌ٍ يَسمَعُون‌َ (67)
او است خدايي که قرار داد براي شما شب را جهت اينکه استراحت کنيد در آن و روز را روشن محققا در اينکه قرار داد هر آينه نشانه‌هائيست براي قومي که گوش شنوا دارند هُوَ الَّذِي جَعَل‌َ لَکُم‌ُ اللَّيل‌َ فرق است بين جعل و احداث و تبديل و تغيير احداث ايجاد موجودي است که مسبوق بعدم باشد مثل ايجاد عالم که تمام نابود بودند بود شدند که حادث هستند، جعل ايجاد صفت است براي موصوف و حالت براي ذي الحال و اثر براي مؤثر، تغيير حالتي است بحال ديگر، تبديل عوض شدن شي‌ء است بشيئي ديگر يا بانقلاب مثل خمر و خل‌ّ يا باستحاله مثل کلب بملح، خداوند تبارک و تعالي اگر اينکه کره زمين و منظومات شمسيه را ساکن قرار داده بود شب و روز و ماه و سال، شتاء و صيف تشکيل نميشد دائما بر يک حالت بود لذا اينها را متحرک قرار داد تا اينکه تشکيلات تحقق پذيرد و از براي کره زمين دو حرکت مقرر فرمود وضعي که دور خود بچرخد تا تشکيل شب و روز دهد، و انتقالي که دور کره شمس چرخ خورد تا تشکيل ماه و سال دهد.
جلد 9 - صفحه 423
لِتَسکُنُوا فِيه‌ِ شب را براي نوم و استراحت بدن مقرر فرمود وَ النَّهارَ مُبصِراً براي اينکه روشن باشد چشم ببيند در امر تحصيل معاش و تنظيمات داخليه و خارجيه باشد.
إِن‌َّ فِي ذلِک‌َ در اينکه جعل ليل و نهار و آثار مترتبه بر آنها لايات نشانه‌هاي بسيار است از آثار قدرت الهي و جعل اينکه کرات در فضاء عالم بدون عمد و ستون و حرکت معين که آني تند و کند نشوند و علاوه مقرر فرمود يک حرکت مستقيم از براي شمس و منظومه‌هاي آن و جميع کرات علويه بطرف کره وکاء که نصر الطائرش گفتند که مفاد وَ الشَّمس‌ُ تَجرِي لِمُستَقَرٍّ لَها است در سوره يس که موقعي که وصل شوند بآن کره تمام از حرکت ميافتند و دنيا فاني ميشود لِقَوم‌ٍ يَسمَعُون‌َ يعني حرف شنو هستند و تمام اينها را مستند بخدا ميدانند و اما طبيعي که مستند بطبيعت ميداند ابدا تأثيري در او ندارد.