تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
فَاذْکُرُونِي أَذْکُرْکُمْ وَ اشْکُرُوا لِي وَ لا تَکْفُرُونِ (152)
ترجمه
پس ياد کنيد مرا تا ياد کنم شما را و شکر کنيد از براى من و ناسپاسى مکنيد مرا.
تفسير
ياد کنيد مرا بطاعت تا ياد کنم شما را بثواب و شکر نعمت مرا بجا آوريد و کفران نعمت مرا ننمائيد و عصيان نورزيد و قمى از حضرت باقر (ع) روايت نموده که ذکر خداوند اهل طاعت را بزرگتر است از ذکر ايشان خدا را و باين سبب جزاى اينذکر آن ذکر شده است و در خصال از حضرت امير المؤمنين (ع) روايت شده است که ياد کنيد خداوند را در هر مکان همانا او با شما است و در کافى از حضرت صادق (ع) نقل نموده که فرمود خداوند فرموده اى پسران آدم ياد کنيد مرا در انجمن خودتان ياد ميکنم شما را در انجمنى بهتر از انجمن شما و بحضرت عيسى (ع) فرموده ياد کن مرا پيش خود تا ياد کنم تو را پيش خود و ياد کن مرا در انجمن خود تا ياد کنم تو را در انجمنى بهتر از انجمن آدميان و نيز از آنحضرت روايت شده است که خداوند ياد ننموده است او را هيچ کس از اهل ايمان مگر آنکه ياد نموده است او آنکس را ببهتر از آن پس سعى و کوشش کنيد در اطاعت خداوند و در مجمع و عياشى از حضرت باقر (ع) روايت نموده است که پيغمبر (ص) فرمود ملائکه ميآيند و مى‌آورند نامه اعمال روز بنده را و همچنين مى‌آيند و مى‌آورند نامه اعمال شب را در صورتى که در اول و آخر هر يک نوشته
جلد 1 صفحه 195
باشند امر خيرى را براى او خداوند ميامرزد اعمالى را که در بين واقع شده است زيرا که فرموده است ياد کنيد مرا ياد ميکنم شما را و در خصال از آنحضرت روايت نموده که در بلاء خدا صبر لازم است و در قضا تسليم و در نعمت شکر واجب است و از حضرت سجاد (ع) روايت شده است که کسيکه گفت الحمد للّه بتحقيق ادا نموده است شکر هر نعمتى از نعم الهى را و از امير المؤمنين (ع) نقل شده که شکر هر نعمتى پرهيزکارى از محرمات الهى است و عياشى از حضرت صادق (ع) روايت نموده که پرسيدند که آيا شکر حدى دارد که چون کسى بجا آورد آنرا مرد شاکر محسوب شود فرمود بلى پرسيدند آن چيست فرمود آنکه بگويد حمد مر خداى را بر هر نعمتى که انعام فرموده است آنرا بمن حقير عرض ميکنم ظاهرا اين اقل مراتب شکر و حمد است و حدّ وسط همانست که از امير المؤمنين (ع) نقل شد که شامل ترک واجبات هم ميشود چون آنهم از محرمات است و مرتبه اعلى صرف نمودن بنده است تمام نعم الهى را در آنچه خلق شده است براى آن و بنابراين بايد از مکروهات بلکه مباحات هم اجتناب نمايد و تمام اقوال و افعالش يا واجب باشد يا مستحب تا بقدر امکان شکر گذارى نموده باشد و الا حق شکر نعمت الهى را نميتوان ادا نمود زيرا توفيق شکر هم نعمتى است از جانب حق و شکر لازم دارد و تسلسل ميشود و در مقابل هر مرتبه از مراتب مذکوره کفرانى است مخصوص بآن از دست و زبان که برآيد کز عهده شکرش بدر آيد
شکر نعمت نعمتت افزون کند
کفر نعمت از کفت بيرون کند