تفسیر روان جاوید (ثقفى تهرانى)
يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اسْتَعِينُوا بِالصَّبْرِ وَ الصَّلاةِ إِنَّ اللَّهَ مَعَ الصَّابِرِينَ (153)
ترجمه
اى کسانى که گرويديد يارى جوئيد بصبر و نماز همانا خداوند با صابران است..
تفسير
استعانت نمائيد بصبر از معاصى و لذائذ نفسانيه و بنماز که اصل عبادات و معراج اهل ايمان و مناجات با يزدان است همانا خداوند با صابران است در کمک نمودن و ظفر دادن و اجابت دعا کردن و در مصباح الشريعه از حضرت صادق (ع) نقل نموده که کسى که صبر نمايد از روى کراهت و شکايت ننمايد از خالق بخلق و جزع و هتک ستر خود را نکند او از عوام است و نصيبش بفرموده خداوند بهشت است که بشارت آن را در کتاب خود باين طائفه داده است و کسى که استقبال نمايد بلا را
جلد 1 صفحه 196
بگشاده روئى و صبر کند با سکينت و وقار او از خواص است و نصيب او بفرموده خداوند در اين آيه شريفه معيّت با خدا است بيان بدانکه صبر عبارت از اطمينان نفس و سکون آنست تا در برابر حوادث و بلا يا مقاومت نمايد و عنان عقل و اختيار را از دست ندهد و از مشقت عبادت نگريزد و در مقابل شهوت بر معصيت خوددارى نمايد لذا گفته‌اند صبر بر سه قسم است صبر بر عبادت و صبر از معصيت و صبر بر مصيبت و استعانت بصبر در تمام مراتب سه‌گانه موجب نيل بثمرات آنست که در دو قسم آن نتيجه نجات از دوزخ و دخول در جنت است و در قسم اخير ورود در زمره مقربين و نيل به مقام قرب الهى است و باين جهت از پيغمبر (ص) روايت شده است که فرمود خدايا ميطلبم از تو نفسى را که بر من آسان کند تمام مصائب دنيا را و اکثر اخلاق حسنه از صبر است و از براى کسى اين مقام حاصل نميشود مگر آنکه سرمايه صديقين و مقربين را داشته باشد و استعانت بنماز براى آنست که مشتمل بر ذکر خداوند و کتاب الهى و وعد وعيد آنست و چون شخص نمازگذار طلب هدايت مينمايد از خدا با خضوع و خشوع بعد از حمد و ثناء آن يگانه معبود با آنکه اميدوار است بکرم نامتناهى او و خداوند وعده اجابت فرموده البته تخلف نمى‌فرمايد و بازميدارد او را از فحشاء و منکر و ميرساند او را به مقام قرب خود و ديگر از جهاد در راه خدا نميترسد بنابراين گفتن حى على خير العمل موجب رغبت بجهاد ميشود نه باعث انصراف از آن لذا تبديل اين فصل از اذان را به الصلوة خير من النوم به اين جهت بيوجه است علاوه بر آنکه اينجمله توضيح واضح است و مدح نماز که عمود دين است نيست چون هر سرکه از آب ترش‌تر است خداوند روى بدعت گذاران در دين را سياه نمايد که چگونه بعقول قاصره خود تصرف در شرائع الهى نمودند و اصول و فروع اسلام را از ميان بردند خلاصه آنکه شخص نمازگذار با شرائط و آداب قهرا از معاصى منصرف و باطاعت الهى موفق ميشود و خداوند هم البته با او کمک فرموده در نتيجه بسعادت ابدى و سر چشمه حيات سرمدى خواهد رسيد.